Thơ - Văn mới cập nhật
Đường về Linh Thứu
Hội Thanh bình trong mơ
Ý Sống
Nhẫn nhục
Bài thơ cảnh tỉnh
Tiếng chuông trong đêm khuya
Chùm thơ Đường xướng họa của Lê Đăng Mành
Em xin vừa đủ
Trước khi...
Quê Hương
Thông tin bình chọn
Nhờ đâu bạn biết đến website Hoa Linh Thoại của chúng tôi ?
16:31, Saturday.November 01 2014
Chanh leo chữa bệnh và giải khát
 
Nước ép trái và lá chanh leo có chứa chất alkaloids giúp làm hạ huyết áp, an thần, giảm đau, và chống lại tác động của các cơn co thắt. Trái chanh leo không chứa cholesterol, giàu vitamin A và vitamin C, là nguồn cung cấp kali và chất sắt dồi dào, giúp làm dịu các cơ đang bị căng cứng.

Chanh leo có nguồn gốc từ nam Brazil, đã được di thực sang Úc và Âu châu từ thế kỷ 19 và có lẽ đã theo người Pháp đến cao nguyên Lâm Viên từ đầu thế kỷ 20.

- Tên khoa học: Passiflora edulis, Sims. thuộc họ Passifloraceae (họ Chùm bao), bộ Violales. Chi Passiflora hiện có hơn 400 loài, trong đó có khoảng 60 loài cho trái ăn được.
- Tên Việt: Chanh leo (chanh dây, dây mát, lạc tiên tây, mê-ly).
- Tên Anh: passion fruit, passion vine, purple granadilla.
- Tên Pháp: fruit passion.

Chanh leo được chia làm 2 dạng tùy màu vỏ trái:

- Dạng trái tím (forma eduli, lạc tiên tây): Có vỏ trái màu tím đến tím sậm. Trái nhỏ (đường kính 4-5 cm), có tua dây, nhánh và gân lá xanh. Dạng này rất phổ biến ở vùng khí hậu mát (cao độ 1200-2000m), có vĩ độ cao (như Đà Lạt, Tây Nguyên) và cho hương vị trái ngon nhất. Trồng ở cao độ < 1000m, dạng trái tím không ra hoa.
- Dạng trái vàng (forma flavicarpa, lạc tiên trứng): Vỏ trái màu vàng chanh. Trái lớn hơn dạng trái tím (6-12 x 4-7 cm), có tua dây, nhánh và gân lá ửng đỏ tím. Hoa lớn và có tràng (corona) màu tím sậm hơn dạng trái tím, đồng thời dây cũng mọc mạnh hơn. Đây là dạng chịu nóng, thích hợp với vùng có cao độ thấp (0-800 m) như ĐBSCL Nam Bộ.

Trái Chanh leo lớn hơn hẳn trái Lạc tiên (Nhãn lòng, Chùm bao). Ruột trái có mùi thơm, vị chua. Chanh leo là loại cây ăn trái có thể lấy nước đóng hộp. Về lâu dài chúng ta nên phát triển để chế thuốc an thần: vừa lành, vừa rẻ, vừa có tác dụng.

Đặc điểm sinh học

Dây đa niên, nửa gỗ, dài đến 15 m. Thân tròn cạnh, xanh, mang tua dài và lá ở mỗi đốt. Lá mọc xen, mang lá kèm ở mỗi đốt. Cuống lá dài 2-5 cm, mang phiến lá có 3 thùy dài, kích thước lá 10-15 x 12-25 cm, bìa phiến có răng cưa nhỏ, tròn đầu.

Hoa đơn độc, mọc từ nách lá, đẹp, thơm, đường kính 7,5-10 cm với cuống dài 2-5 cm. 5 cánh hoa + 5 đài hoa trắng mọc xen nhau, bên trên là 2 lớp tràng (corona) với các sợi trắng dài 2-3 cm, ửng tím ở gốc rất đẹp. Mỗi hoa mang 5 nhị đực với 5 chỉ dính nhau thành ống ở đáy và tách rời ở phần mang bao phấn. Do hoa đẹp nên cũng được nhiều nơi trồng làm kiểng.

Trái hình cầu đến bầu dục, kích thước 4-12 x 4-7 cm, màu tím sậm hay vàng chanh, tự rụng khi chín. Vỏ trái: ngoại quả bì mỏng, cứng; trung quả bì màu xanh; nội quả bì màu trắng. Trái mang rất nhiều hột có cơm mềm, mùi thơm quyến rũ, có thể thêm đường, cô đặc và chế biến làm nước giải khát, rượu hay mứt.

Các thành phần dưỡng chất có trong 100g trái chanh leo: nước: 84,7g, năng lượng: 44,91kcal, protein: 2,8gr, chất béo: 0,50g, chất xơ: 3,3g, đường: 7,39g, kali: 350mg, magiê: 39mg, natri: 28mg, canxi: 16mg, phospho: 54mg. Ngoài ra, trong trái chanh leo còn có chứa kẽm, mangan, đồng, vitamin B, vitamin E, niacin, B-carotene và một lượng nhỏ các vi chất khác nữa. Riêng phần cơm hột bao gồm: Nước 66-84%, năng lượng 63-122 Kcal, protein 0,7-1,5%, béo 0,2-0,3%, carbohydrates 14,5-32,4%, khoáng 0,5-0,8%), xơ 0,6-0,8%, Ca 4-17mg, P 35-64 mg, Fe 0,4-2,1mg, vitamin C 30mg, vitamin A 700-2410 IU, Niacin 1,5-2,2mg.

Vị thuốc và chất giải khát

Thịt quả chanh leo chín có vị chua ngọt, màu vàng nhạt, thường được dùng dưới dạng nước uống giải khát bằng cách bổ quả, lấy hết thịt bên trong, chà nhẹ rồi ép lọc lấy dịch quả. Thêm đường trắng và nước sôi để nguội, khuấy đều để được một cốc. Nước này có tác dụng bổ, mát, thanh nhiệt, tiêu khát, an thần, nhuận tràng, lợi tiểu. Có thể phối hợp với các loại quả khác như dứa, mãng cầu xiêm, sầu riêng… làm thành nước sinh tố hỗn hợp cũng rất tốt.

Nhiều quốc gia trên thế giới dùng lá chanh leo để bào chế thuốc. Cành, lá chanh leo có tác dụng an thần, gây ngủ (nhẹ), giảm sự lo âu hồi hộp, hạ huyết áp (nhẹ), dịu các cơn co giật (trong động kinh), giảm cơn đau bụng cơ năng và đau bụng kinh.

Để chữa các chứng bệnh nhằm giúp an thần, gây ngủ, hạ huyết áp… Có 2 cách sử dụng: Lấy lá tươi (khoảng 100 gr) nấu nước uống hằng ngày. Có thể dùng lá, cành: Phơi khô, nấu thành cao lỏng mỗi ngày uống chừng 20 - 30 ml (tùy từng người) vào buổi tối.

Người ta còn dùng lá chanh leo làm rau ăn: Lấy lá non thái nhỏ, vò nhẹ nấu với tôm sẽ là một món canh ngon hay có thể luộc ăn (như những loại rau khác). Ngoài ra, ngọn non chanh leo luộc ăn hoặc lá nấu thành cao lỏng cũng có tác dụng an thần trị mất ngủ như cây lạc tiên.

Hoa chanh leo có tác dụng an thần nhẹ và có khả năng “ru” ngủ. Hoa chanh leo đã và đang được nhiều nước dùng để điều trị cho những trẻ em dễ bị kích động hoặc có vấn đề bất ổn về thần kinh, chữa bệnh hen suyễn, rối loạn tiêu hóa, chứng mất ngủ, và các khó chịu của hội chứng tiền mãn kinh.

Các nhà nghiên cứu ở trường Đại học Florida (Mỹ) đã phát hiện ra rằng chiết xuất của vỏ trái chanh leo vàng có thể chống lại các tế bào ung thư nhờ vào 2 hoạt chất có nguồn gốc thực vật là carotenoids và polyphenols. Còn giáo sư Watson (cũng của trường ĐH Florida) và các cộng sự của ông thì lại chứng minh được rằng chiết xuất từ vỏ trái chanh leo tím giúp giảm được đến 75% chứng thở khò khè ở những người bị bệnh hen suyễn và nâng cao khả năng hít thở của họ.

Ở nhiều nước, người ta dùng trái chanh leo để chế biến thành nhiều thứ bánh ngọt khác nhau, kết hợp hoặc không kết hợp với các loại trái cây khác để làm kem, yaourt… Còn ở nước ta, cách dùng phổ biến nhất là nấu với nước đường và pha với đá để làm nước uống giải khát. Chanh leo cũng thật tuyệt vời khi được trộn chung với sữa đặc. Hương thơm đặc trưng của chanh leo cùng vị chua nhè nhẹ kết hợp với vị béo và ngọt của sữa tạo thành một món giải khát hỗn hợp không thể nào quên.

Cách trồng Chanh leo

Chanh leo là một loại cây leo, dễ trồng, phát triển mạnh và không cần chăm bón nhiều, ít sâu bệnh. Lấy từng khúc dây không non, cũng không quá già, dài chừng 20 - 30 cm, vùi xuống hố đất ẩm (nên bón lót một ít phân chuồng hay lá mục). Tưới nước hằng ngày, chỉ sau 20 - 30 ngày cây đã bắt đầu leo lên giàn, cho nhiều nhánh khỏe bò lan dài đến 10-15 m và chừng khoảng 6 - 7 tháng sau có quả. Có thể trồng ở mọi nơi, nhiều hình thức: làm giàn che bóng mát, kết hợp thu hái quả, lá…

Hột chanh leo mau mất sức sống (chỉ vài tuần). Cây con trồng hột rất yếu ớt, phải cần 5-7 tuần mới bò lan được, vì vậy không nên trồng bằng hột.

Mầm hoa mọc từ các chồi mới, tung phấn sau 40-46 ngày. Từ hoa trổ đến trái chín là 60-70 ngày (giống trái vàng) hoặc 60-90 ngày (giống trái tím). Dây Chanh leo rất cần nhiều ánh sáng để ra hoa và đậu trái, do đó sau mùa thu hoạch trái nên xén tỉa để dây ra nhiều chồi mới phơi ra ánh sáng cho có nhiều hoa. Ở vùng nhiệt đới gió mùa, dây thường ra hoa tập trung từ cuối mùa mưa (giống trái tím) và thường kéo dài trong mùa nắng (giống trái vàng) làm kéo dài mùa thu hoạch.

Trong ngày, hoa nở từ hừng đông đến 9-10 giờ sáng và nướm chỉ nhận phấn trong ngày hoa nở đầu tiên. Các giống Chanh leo trái tím luôn tự thụ phấn, nhưng các giống trái vàng thường phải thụ phấn chéo (dù trên các hoa cùng cây) nên phải nhờ ong hoặc thụ phấn nhân tạo bổ sung (phương pháp "úp nụ hoa") để được nhiều trái. Vì vậy, mùa hoa nở cần hạn chế sử dụng các loại thuốc trừ sâu làm hại các côn trùng thụ phấn. Cũng có thể dẫn dụ côn trùng thụ phấn bằng các chất chua ngọt (chuối, dứa... chín) như đối với cây xoài, giúp tăng cường khả năng thụ phấn cho Chanh leo trái vàng.

Hiện có khoảng 12 nước trồng Chanh leo với tổng diện tích khoảng 4.500 ha, hầu hết ở Nam Mỹ, còn lại ở Úc và khu vực Nam Á. Sản lượng thế giới chỉ khoảng 25.000 tấn trái với giá 200-300 USD/tấn. Chanh leo là loại trái cây rất có triển vọng trong tương lai ở ĐBSCL nhờ có khả năng chống chịu tốt trên vùng đất chua phèn. Đã có tư nhân thu mua loại trái này rất nhiều để lấy nước quả đóng hộp, nhưng do thiếu đầu tư sản xuất nên nguồn nguyên liệu không đều. Trái Chanh leo (dạng tím) cũng được các siêu thị đưa vào bán rộng rãi (giá hiện hành khoảng 7000 đ/kg)

MT (ĐHCT). Theo: Coronel, 1986, Promising Fruits of the Philippines, CA-UPLB, p.502; USDA Handbook No.8

(Theo Đông Tác)
Thư viện hình ảnh
Video
Hôm nay ta về đây CLB Hoa Linh Thoại tham gia hội trại hè 2011 Đại lễ cầu an cầu siêu cho các nạn nhân động đất sóng thần Nhật Bản Phật Đản ca - Ca sĩ Võ Thu Nga Cuộc hành trình du lịch tâm linh tại vương quốc Campuchia 2011
Blog mới cập nhật
Bây giờ tôi mới hiểu vì sao...
Hoa tháng Năm
Cổ phần công đức
Tôi mắc nợ ông Sáu
Đi tìm vũ khúc mùa hè
Mơ màng Phật dạy....
Lời thú tội của chị gái nhỏ nhen
Ước mong của Á khôi 1 ĐH KHXH&NV trong năm Nhâm Thìn
Việt Trinh: ‘Xin cảm ơn thói đời cay nghiệt’
Cảm nhận những Phật tích
Slide Powerpoint
Bài học cuộc sống Các ngôi chùa Việt Nam Lời Phật dạy Lời thì thầm của hoa Phật pháp Tổng hợp Vu Lan Báo Hiếu
CLB Hoa Linh Thoại
Bản quyền thuộc Website Hoalinhthoai.com © 2008 - 2014
Ghi rõ nguồn hoalinhthoai.com khi đăng tải lại thông tin từ website này