Đối với cuộc sống của mỗi con người, cũng như sự phát triển của xã hội, gia đình có vai trò hết sức quan trọng, vì gia đình là trường học đầu tiên của con người. Con người chịu ảnh hưởng sâu sắc nhất của giáo dục trong gia đình. Do đó gia đình mà có nề nếp giáo dục, sẽ cung cấp cho xã hội những con người có đạo đức, có tài năng, biết quan tâm đến lợi ích chung của xã hội và cộng đồng.
Gia đình là một tế bào của xã hội, muốn có một xã hội lành mạnh thì phải có những gia đình tốt, một nền giáo dục gia đình phù hợp. Giáo dục gia đình luôn là vấn đề được quan tâm thường xuyên của mọi quốc gia.

TN.NHƯ THANH (Theo Giác Ngộ online)

Đối với những tu sĩ trẻ xuất gia học Phật rời bỏ gia đình thế tục vậy thì người cha người mẹ phải là người thầy dạy dỗ đầu tiên, nếu không muốn nói tự viện là trường học đầu tiên, cha mẹ là người thầy. Người thầy đóng vai trò như cha me của mỗi Tăng Ni trẻ, và cũng chính từ môi trường này mà nhân cách của mỗi Tăng Ni được hình thành và phát triển, chuẩn bị điều kiện thuận lợi cho Tăng Ni bước vào học đường và xã hội. Vì Tăng Ni là ruộng phước của chúng sinh và sẽ là bậc trung tôn trong hàng đại chúng.
Trong thời kinh tế thị trường, gia đình Việt Nam đang có nhiều biến chuyển, những biến đổi từ xã hội đang tác động làm thay đổi cơ cấu gia đình và đặt ra nhiều vấn đề mới, những vấn đề của gia đình Việt Nam hiện đại đang trở nên bức xúc và đáng cho chúng ta quan tâm. Cơ cấu gia đình ít chặt chẽ hơn, những mâu thuẫn, đổ vỡ trong gia đình ngày càng trở nên phổ biến hơn.

Mặt khác, nhiều bậc phụ huynh chưa rõ vấn đề, chưa nêu cao bổn phận, và trách nhiệm trong việc giáo dục con cái. Không ít gia đình do khó khăn nhiều mặt, nên đã phó thác cho nhà trường trong vấn đề dạy dỗ con cái. Thậm chí còn có những xung đột trong gia đình, rồi bỏ bê hoặc áp đặt con cái quá mức khiến nhiều trẻ sa vào con đường “bụi đời”, phạm pháp, và khi cha mẹ quan tâm nghĩ lại thì đã quá muộn.
Một số không ít con nhà khá giả hoặc con cháu những gia đình có quyền thế thì chìm đắm trong những cuộc vui chơi trụy lạc, đốt thời gian trong những tụ điểm không có tính chất giải trí lành mạnh. Họ không thấy ý nghĩa của cuộc đời, không biết sống để làm gì với những chuỗi ngày dài trống trải, vô vị.
Đó là những thử thách nghiêm trọng cho mọi gia đình. Từ đó, vai trò giáo dục trong gia đình trở nên mối quan tâm hàng đầu cho các nhà hoạch định xã hội, giáo dục phụ huynh. Nhưng lo lắng hay quan tâm chưa đủ, mà vấn đề là quan tâm như thế nào, giáo dục ra sao cho có hiệu quả. Ngày nay, nhiều nhà tâm lý học, giáo dục, hoạch định xã hội… đã đưa ra rất nhiều trường hợp cụ thể, phân tích nguyên nhân từng trường hợp của thanh thiếu niên hư hỏng, cung như làm trung gian cho tiếng nói của các trẻ đến với phụ huynh.

Còn phương pháp và biện pháp trong giáo dục Phật giáo ngày nay có khác gì so với trước kia? Mức độ ảnh hưởng của giáo dục trong Phật giáo đối với Tăng Ni trẻ ngày nay có phù hợp không? Có mang lại hiệu quả như sự mong muốn của các bậc thầy tổ, của các vị lãnh đạo và ban giảng huấn không? Với phương pháp và biện pháp giáo dục ấy Tăng Ni trẻ có suy nghĩ gì? Để trả lời một cách chính xác nhất cho câu hỏi này có phải chăng dựa vào con số thống kê và kết quả của các cuộc nghiên cứu? Vì thông qua một số trường hợp điển cứu có thể giúp chúng ta hiểu được những quan điểm giáo dục của các bậc thầy tổ, các vị lãnh đạo, giáo dục từ tự viện cho đến học đường và những suy nghĩ của Tăng Ni về môi trường mà họ đang sống… Mức độ chấp nhận và ảnh hưởng từ các phương pháp giáo dục cũng như những biện pháp khắc phục đối với Tăng Ni… Qua đó chúng ta thấy được nguyên nhân và các vấn đề ảnh hưởng đối với Tăng Ni trẻ ngày nay.
Hơn bao giờ hết, sự tiến bộ của xã hội ngày nay nhanh chóng và rộng khắp trên nhiều bình diện và trên cả phạm vi toàn thế giới. Việt Nam cũng đang ảnh hưởng quá trình phát triển nhanh chóng đó, những tiến bộ về mặt khoa học kỹ thuật, sự bùng nổ thông tin đem lại những lợi ích và những điều kiện cho việc phát triển các cá nhân trong xã hội.
Giới tu sĩ trẻ ngày nay tiếp thu được nhiều giá trị của sự tiến bộ đem lại, đồng thời đó cũng là những nguyên nhân đẩy một số Tăng Ni trẻ vào những suy nghĩ cũng như hành động không còn lành mạnh như đời sống tu tập của các bậc tiền bối, thầy tổ của chúng ta là những thế hệ đi trước.

Ngoài ra, xã hội Việt Nam là xã hội chịu ảnh hưởng sâu xa của Nho giáo trong việc phân định quyền hạn và trật tự trong xã hội cũng như trong lĩnh vực gia đình. Tuy nhiên đại đa số các gia đình lại hiểu và áp dụng lệch lạc quan niệm hợp lý trên. Chỉ áp dụng một vế bỏ đi một vế: Các ông bà, cha mẹ đều muốn dùng quyền tối thượng độc đoán trên con cái: “Cha mẹ đặt đâu, con ngồi đó”, coi việc bất tuân là bất hiếu. Và giữa vợ chồng, thì người chồng cũng thường nghĩ rằng mình có toàn quyền trên vợ con như kiểu “Chồng chúa vợ tôi” của chế độ phong kiến.
Với quan niệm lệch lạc đó chỉ đòi hỏi “định phận” mà không chịu “chính danh”, cũng như chúng ta chỉ đứng có một chân thì làm sao xã hội và gia đình chúng ta vững chắc được? Trong ngôn ngữ hàng ngày, ta cũng thường nghe nói “danh chính ngôn thuận”, nghĩa là chúng ta phải ơ chính danh, đúng cương vị và trách nhiệm của mình thì lời nói của ta mới thuận lòng người, và được mọi người chấp nhận.
Ngày nay, quan niệm lệch lạc ấy vẫn còn rơi rớt lại ở một số địa phương. Và cũng còn vương vất ở rât nhiều ông chồng dù là đang sống trong xã hội văn minh, các ông cũng chỉ thích phán, thích ra lệnh và chỉ huy chứ không muốn gia đình chia sẻ, tham gia ý kiến trong bất cứ lĩnh vực nào.

Xã hội văn minh, cuộc sống không ngừng đổi thay, các nguyên tắc độc đoán, khắc nghiệt của thời đại phong kiến xưa bị lên án, loại trừ, người ta không thể chấp nhận quyền lực độc tôn chuyên chế bất công, không thể chấp nhận lối giáo dục rập khuôn, lúc nào cũng phải răm rắp thực hiện mà không có sự chia sẻ đối thoại.
Chủ trương giáo dục của ngày nay là nhằm đào tạo tuổi trẻ trở nên những con người biết chủ động, tích cực và tự giác, biết xác định một việc thế nào là phải hay trái, tốt hay xấu, nên làm hay cần phải tránh, tự biết định hướng hành vi và cuộc sống của mình theo những ý nghĩa, giá trị tích cực, biết tự làm chủ và chịu trách nhiệm về công việc của mình, biết chủ động, độc lập tự do va tự giác.
Tinh thần tu tập Giới - Định - Tuệ trong giáo dục Phật giáo là một định hướng rất đặc sắc thiết thực. Thiết nghĩ, các nhà giáo dục xã hội và học đường cần nên nghiên cứu, bổ sung giúp giới trẻ ngày nay hạn chế tối đa sự sa đà trong xu thế phát triển văn minh.