Các đạo tràng tu Bát quan trai, Pháp Hoa, Niệm Phật, Tu thiền, các lớp giáo lý … lần lượt ra đời. Báo Giác ngộ, Tạp chí văn hóa Phật giáo, Pháp luân…cũng được hình thành trong niềm hân hoan đón nhận của Tăng Ni Phật tử trong và ngoài nước. Những thành tựu to lớn đó là nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của Trung ương Giáo hội, cùng với sự nỗ lực chung của chư Tôn đức Tăng Ni các ban, ngành, viện, trụ trì các chùa, các tinh xá …

Thế nhưng bên cạnh những tiến triển đáng mừng, Phật giáo nhìn chung vẫn chưa phát huy hết tính năng động, vẫn tồn tại những mặt khiếm khuyết mà mỗi người con Phật chúng ta không thể không quan tâm.

- Thứ nhất: phần đông đạo Phật vẫn chưa hấp dẫn được giới trẻ nên những người đi chùa thường là những người lớn tuổi vì người đời cứ quan niệm “trẻ vui nhà, già vui chùa”. Họ cứ nghĩ chùa chiền là dành cho người già, vì thế mà người đời cứ đợi đến tuổi xế chiều mới nghĩ đến việc đến chùa tu tập, làm phước để an hưởng quãng đời còn lại. Người lớn tuổi đến chùa tu tập là một điều vô cùng tốt nhưng không lẽ đạo Phật là đạo chỉ dành cho người già thôi hay sao?

- Thứ hai: một số đông quần chúng theo đạo Phật bằng tín ngưỡng, họ đến chùa lễ Phật cầu nguyện như một nhu cầu quen thuộc hay để thỏa mãn một ước vọng thầm kín nào đó. Người trí thức ngại đến chùa vì đến chùa họ bị lạc lỏng giữa biển người với mùi nhang khói nghi ngút. Người trẻ ít đến chùa vì chúng nghĩ đến chùa để làm gì khi những thú vui ngoài xã hội đang cuốn hút lấy họ. Chính vì vậy mà nền triết lý sống và hết sức thực dụng của đạo Phật vẫn chưa được xã hội biết đến nhiều, vẫn chưa trở thành một lối sống đạo đức hướng dẫn thanh thiếu niên ngày nay sống tốt, sống đẹp.

Chúng ta, những người Tăng Ni sinh trẻ hôm nay tự hỏi không lẽ vị trí giáo hóa của ngôi chùa trong xã hội cứ mãi hạn hẹp như thế này sao? Đứng trước tình trạng ấy, hàng Tăng Ni sinh trẻ chúng con mang trong lòng một nỗi trăn trở làm sao để ánh sáng đạo Phật đi vào cuộc đời, dẫn dắt những tâm hồn đang chơi vơi quay về nẻo đạo ; làm sao để mọi người trong xã hội đến với đạo Phật, hiểu đạo Phật, tìm thấy nơi ấy một chốn bình an và hạnh phúc có thể chữa lành những nỗi niềm đau trong cuộc đời.

Để khắc phục những nhược điểm đang tồn tại, để khai thông những tình trạng chưa tích cực đang xảy ra, trước hết những người có trách nhiệm hay nói đúng hơn là mỗi người tu sĩ chúng ta hãy nhận ra những điểm yếu kém của đạo Phật, thiết tha tìm một hướng đi mới. Giờ đây chúng con kính mong chư vị Tôn túc cho phép chúng con được nói ra những suy nghĩ ấp ủ bấy lâu nay của chúng con về phương hướng phát huy tính năng động của đạo Phật hư sau:

- Thứ nhất là về vấn đề làm sao để lôi cuốn thành phần thanh thiếu niên đến chùa. Như chúng ta đã biết tuổi trẻ là mầm non, là rường cột của đất nước. Nếu những mầm non ấy biết chọn cho mình một lý tưởng chân chính, biết hướng đến lối sống lành mạnh và lợi ích cho bản thân, gia đình và xã hội, góp phần xây dựng đất nước văn minh giàu đẹp thì bản thân những thanh thiếu niên ấy phải được giáo dục trong một nền văn hóa truyền thống của cha ông. Và có lẽ những thanh thiếu niên ấy sẽ hoàn thiện hơn nếu ngay từ thuở nhỏ được un đúc từ giáo lý Phật đà. Cụ thể là những đứa trẻ ấy ngoài việc được hấp thụ từ những cái hay, cái đẹp từ ông bà cha mẹ, còn được thấm nhuần giáo lý nhân quả, ngũ giới, thập thiện v.v… của đạo Phật, chắc chắn rằng những đứa trẻ ấy khi lớn lên sẽ trở thành một công dân tốt, đóng góp nhiều ích lợi cho xã hội, đất nước và đạo Phật. Chính vì vậy muốn trẻ hóa đạo Phật hay nói cách khác muốn đạo Phật phát triển và có nhiều đóng góp cho xã hội thì những người tu sĩ chúng ta ngay bây giờ cùng nhau suy nghĩ tìm ra một đường hướng khả thi hầu lôi cuốn tuổi trẻ đến với đạo Phật. Theo suy nghĩ của con, “Gia đình Phật tử” là một mô hình sinh hoạt rất phù hợp, có thể hấp dẫn giới trẻ đến với đạo Phật. Ở đó các em vừa được học giáo lý Phật đà, vừa được tham gia những trò chơi sinh động giúp các em phát triển trí thông minh nhanh nhẹn. Ở đó các em được sống trong tình thương yêu đoàn kết như một gia đình. Nói chung GĐPT trang bị đầy đủ các yếu tố phù hợp với cái tuổi sôi động ham vui của các em. Vấn đề được đặt ra ở đây là mỗi ngôi chùa có thành lập được GĐPT hay chưa, đã có phương cách nào hướng dẫn tuổi trẻ tham gia sinh hoạt GĐPT hay chưa? Nhìn lại, Phật giáo chúng ta từ lâu đã xây dựng và không ngừng phát triển mô hình hoạt động của GĐPT, đó là điều đáng mừng và đáng khích lệ. Thế nhưng càng mừng hơn nếu mỗi ngôi Tự viện ngày nay hiểu được tầm quan trọng của vấn đề này rồi tạo điều kiện thành lập GĐPT. Sau đó vị trụ trì và Tăng chúng khuyến khích Phật tử cho con em mình cũng như rủ thêm con em gia đình bè bạn gia nhập GĐPT. Còn nếu như ngôi chùa nào không hội đủ các điều kiện thành lập GĐPT thì cũng nên mở lớp học giáo lý hướng dẫn quần chúng và nhất là hướng dẫn các em. Vị Tăng đứng ra hướng dẫn lớp giáo lý của thanh thiếu niên thì phải là người có tài giảng dạy sao cho các bài giáo lý không khô khan mà sinh động vì được minh họa bằng các câu chuyện hiếu hạnh, các chuyện đạo lý nhân quả… thật hấp dẫn, thực tế mang tính giáo dục cao, lưu lại trong tâm thức các em một ấn tượng khó phai. Bên cạnh đó người giảng dạy phải là người có năng khiếu về ca hát và bày vẽ các trò chơi sinh động để giúp các em vừa học, vừa chơi trong tinh thần đạo vị, phù hợp với tâm lý thích chơi nhiều hơn thích học của các em. Nói chung là chúng ta phải tạo được một môi trường học và sinh hoạt làm sao để các em cảm thấy đến chùa sinh hoạt còn vui hơn đi chơi với bạn bè. Được như vậy ngôi chùa trở thành một môi trường ươm mầm cho hạt giống đạo đức đâm chồi nảy lộc trong từng búp măng non. Làm được như vậy là chúng ta đang gián tiếp xây dựng thế hệ tương lai cho đất nước và chúng ta đang làm trẻ hóa đạo phật, khiến đạo phật năng động và ngày một phát triển hơn.

- Thứ hai là đối với những người đi chùa nhưng chưa hiểu đạo Phật, họ đến chùa vì tín ngưỡng hay chỉ để cầu nguyện một điều gì đó thì chúng ta phải có phương cách giúp họ hiểu giáo lý đạo Phật. Theo con nghĩ, vào những ngày 30,1,14,15 là những ngày mà quần chúng đi chùa lễ Phật đông nhất. Sau thời lạy sám hối, mỗi ngôi Tự viện nên cử ra một vị Tăng hay Ni giảng một thời pháp ngắn cho họ nghe thì hay biết mấy. Ngoài việc thuyết pháp, ta còn phát cho họ băng đĩa, kinh sách để họ xem và tự nghiên cứu thêm. Làm được như vậy, dần dần chúng ta giúp họ hiểu được cái hay cái đẹp của đạo Phật, họ sẽ đến với đạo Phật với một cái nhìn chân chính và tiến bộ hơn nhiều. Đó mới chính là nhiệm vụ thực sự và thiêng liêng của ngôi chùa, chứ ngôi chùa không phải chỉ là nơi để mọi người đến thắp nhang cầu nguyện, cúng sao, cầu siêu, cầu an không thôi.

Con thiết nghĩ, Phật giáo không thể đứng yên trong khi xã hội đang vận động biến thái không ngừng. Nhất là vào bối cảnh hiện nay, Việt Nam đang mở rộng quan hệ giao lưu quốc tế, đã dần dần đưa đất nước vào thế ổn định và phát triển. Đặc biệt trong giai đoạn này nhu cầu xây dựng một xã hội mới, chuẩn bị cho cuộc hành trình tiến vào thế kỷ 21- thế kỷ của khoa học hiện đại, của nền văn minh ngày càng rực rỡ. Đứng trước trào lưu đó Phật giáo tất nhiên phải có dự phần và phải hòa nhập để thích hợp với những chuyển biến theo thời đại mới nếu không muốn tụt hậu. Vấn đề được nêu ra ở đây PG phải kế thừa và sàng lọc như thế nào để đạo Phật mang tinh thần nhập thế cao và phù hợp với thời đại đổi mới hiện nay. Câu hỏi này được nêu ra và chúng ta những tu sĩ PG phải cùng nhau ngồi lại bàn bạc hầu đưa ra các biện pháp khả thi nhất. Chúng ta phải nhìn lại đạo Phật của mình, tìm thấy nơi ấy những mặt còn tiêu cực, những điểm yếu cần loại bỏ và bổ sung; cũng như phải nhìn thấy những điểm mạnh cần duy trì và phát huy.

Chúng con cũng rất mừng khi nhận thấy Tăng Ni sinh trẻ ngày nay tràn đầy nhiệt huyết, năng động và tài năng. “Câu Lạc Bộ Hoằng Pháp” là một minh chứng hiển nhiên cho lòng nhiệt huyết đó. Trong mấy năm nay Câu Lạc Bộ Hoằng Pháp chúng con đã gặt hái được những kết quả đáng mừng trong nhiệm vụ đem ánh sáng đạo Phật đi vào các vùng sâu vùng xa, biến ngôi chùa thành trường học dạy giáo lý đạo đức cho mọi tầng lớp quần chúng, đặc biệt là đã hấp dẫn được giới trẻ đến với đạo Phật. Bên cạnh đó vẫn còn nhiều hoạt động nổi bật thể hiện tinh thần nhập thế năng động của Tăng Ni sinh viên mà con không tiện nêu ra nhiều. Chúng con là những Tăng Ni sinh trẻ lòng tràn đầy nhiệt huyết, sẵn sàng dấn thân đóng góp công sức nhỏ bé của mình trong sứ mạng “Hoằng pháp vi gia vụ, lợi sanh vi bổn hoài”. Thế nhưng chúng con vẫn trộm nghĩ tuổi trẻ là tuổi hăng say nhưng chưa có kinh nghiệm, chưa suy nghĩ thấu đáo, vì vậy không làm sao tránh được sự vấp ngã, sự vụng dại và non kém. Trên bước đường hoằng đạo, chúng con có được thành công hay không là nhờ ở sự chỉ giáo và hỗ trợ quan tâm giúp đỡ của chư Tôn đức lãnh đạo.

Trên đây chúng con đã trình bày một vài suy nghĩ về vấn đề phát huy tính năng động của đạo Phật. Nếu những ưu tư của chúng con có điểm nào không đúng, con kính xin Chư Tôn đức chỉ giáo.

TUỆ ĐẠT