Ánh mặt trời chưa gây khó chịu, Nhật và Tín, cùng dạo vườn. Hạnh phúc và bình yên, buổi sáng trong lành.
Nhật hít một hơi thật sâu rồi thở ra chậm: “Những ngày đầu năm dễ thương!”
Tín chen vào: “Những ngày cuối năm dễ thương” .
Đôi lời qua tiếng lại, nếu bạn đang kinh hành gần đó thế nào cũng được mời xử án. Bởi người ngoài thì sáng, người trong thì quáng. Cả hai cùng bị quáng bởi ánh nắng mai.
Bạn sẽ thấy buồn cười với một chuyện đơn giản như thế. Có thể bạn sẽ nói: “Nhật nói đúng, những ngày đầu năm dễ thương, Tín nói đúng, những ngày cuối năm dễ thương”. Nếu cả hai cùng hiểu sẽ ồ lên cười, nếu chưa hiểu, bạn phải giải thích thêm: “Đầu năm dương lịch, và cuối năm âm lịch”.
Tôi có đọc một chuyện vui, chuyện kể một cậu bé người cùng gia đình đi du lịch qua Mỹ, Cậu bị sốt, đang cặp nhiệt. Cậu bé nghe vị y tá bảo với mẹ cậu, một trăm độ. Cậu nằm chết lịm, thế là cậu sắp từ giã cõi đời rồi. Cậu sẽ chết trên đất người, chưa kịp từ giã con Bob. Còn khối việc cậu chưa làm xong mà. Hộp bút chì màu bố mới thưởng cuối năm học cậu chưa kịp đem ra vẽ. Ôi chỉ cần sốt đến 40 độ là đã nguy rồi, mà nay…
Chuyện diễn tả cũng vui, nghe cậu khóc tấm tức, hỏi ra lý do. Cả nhà cười ầm. Chỉ vì một 100 độ F chỉ là 38 độ C. Cậu sốt nhẹ, không sao hết!
Chưa kể tuy đổi ra đúng nhiệt độ tương được rồi, vẫn còn một chút sai khác, cùng một nhiệt độ như vậy khí hậu khô, khó chịu hơn khí hậu ẩm. Vậy thì mình sẽ di chuyển đến nơi có khí ẩm cho dễ chịu! Cũng không được, vì khí hậu ẩm dễ gây nhức mỏi, nhất là đang bị phong thấp, khí hậu khô thì dễ chịu hơn. Chính vậy mới có sự di chuyển đổi chỗ không ngừng, để tìm một sự thích nghi cho thân. Chỉ cần một thế ngồi, chúng ta đã đổi hoài để tìm sao một cách cho thân dễ chịu. Rồi tâm cũng không ngừng di chuyển để tìm những gì thích nghi với nó, khiến nó ở trạng thái quân bình.
Những chuyện vui cười kể rất nhiều những việc này, như chuyện trên xe lửa, một người đòi đóng cửa vì lạnh nếu không đóng sẽ chết, một người đòi mở cửa vì nóng nếu không mở sẽ chết, rồi gây nhau. Đọc thì thấy vui, nhưng khi ở trong cảnh lại quên rằng mình là một trong hai nhân vật trong truyện mà độc giả đang cười vui đó.
Sau những lần tranh luận, bàn cãi chẳng đến đâu, cuối cùng ai cũng cho ý mình là đúng hơn, tôi thường thấy những vô lý trong đó. Nhưng lúc đang nghe “chướng tai” làm sao không nhảy vô cho được. Khi làm người bên ngoài thì sáng suốt! Có thể đôi lời khuyên can. Nhưng khi mình là đối tượng quả là khó mà nhớ rằng, đương sự đang nói theo “cái nhìn” của đương sự, đâu liên quan gì đến “cái nhìn” của mình. Cổ nhân linh động cho mỗi tình huống đều có một lời nhắc, để dịu lại tâm tranh đấu.
Bạn để ý mà xem, có những điều rất đặc biệt, trong lời dạy của cổ nhân. Làm một điều sái quấy, sẽ được nhắc “con sâu làm rầu nồi canh”, để mình vì tập thể đang sống mà gìn giữ, không riêng cho mình mà cho đoàn thể mình đang có mặt. Nhưng khi mình đang bực bội một cá nhân nào đó có hành động sai trái, thì cổ nhân lại nhắc rằng: “Mía sâu có đốt, nhà dột có nơi”, cho dịu lại cơn nóng của tự ái bị tổn thương cho danh dự đoàn thể, mà có những hành động nóng nảy không hay. Cũng tránh việc vì hành động sai trái của một cá nhân mà có những lời gây thương tổn cho đoàn thể người.
Để cảnh giác những ai làm những việc không hay, đương sự nghĩ là việc mình làm chỉ là việc “như muối bỏ biển”, thì cổ nhân ôn tồn nhắc “lỗ nhỏ đắm thuyền to”, câu này khiến ta giật mình đây, bạn từng đi thuyền mới thấy sức tàn phá của nước khi có một sự rò rỉ dù nhỏ. Những bờ đê lớn, chỉ cần một vết nhỏ, sẽ đưa đến những sự cố trầm trọng lúc nào không hay. Việc xấu nhỏ không tránh thì nguy hại cũng khó lường.
Nhưng khi tự than thân trách phận, bất tài vô tướng, sống trong một tập thể, sự đóng góp tài sức không bao nhiêu, mình chỉ là “hạt cát trong sa mạc”, thì cổ nhân khuyến khích an ủi thêm sức cho mình với lời: “góp gió thành bão”. Tôi tưởng tượng, tất cả những hạt cát nhỏ đều nghĩ rằng, mình có cũng như không, và đồng loạt rời bỏ sa mạc, thì lúc đó sa mạc đâu còn là sa mạc. Sa mạc là một biển cát, ngẫm lại do sự đóng góp từng hạt cát nhỏ thôi. Nhưng khi thấy “hạt cát” tự coi mình là nhân vật quan trọng nhất, thì cổ nhân nhắc rằng “có mợ thì chợ cũng đông, vắng mợ thì chợ chẳng không bữa nào”.
Đời sống nhiều tình huống, và tình huống nào cũng có những tấm lòng rất đặc biệt, để lại những ấn tượng không phai trong lòng người. Nếu bạn từng đi lạc quyên cho những tai ương bão lụt, sẽ thấy rõ những tấm lòng vô giá nơi những người dường như không có khả năng để giúp đỡ ai. Nhìn mặt này, thì tâm tư được an ủi, phấn chấn nhiều. Nếu nhìn vào những điều khó chấp nhận thì thấy tập thể nào đoàn thể nào cũng có những điều khiến trong một phút nóng nảy, ta có thể rời bỏ nơi chốn ta đang có mặt.
Và có lẽ phải cẩn thận với tâm mình, may ra mới cảm nhận được lời của ngài Vân Môn[1] “mỗi ngày đều là ngày tốt”[2], cho dù là đầu năm hay cuối năm.
Quán Không
[1]Vân Môn là Thiền sư Văn Yển (864-949) đời Ngũ Đại, Trung Quốc, tổ tông Vân Môn.
[2] nhật nhật thị hảo nhật
Thông tin bình chọn
Thơ - Văn mới cập nhật
Facebook
Twitter
Google
Google+
Tìm kiếm thông tin
Lời ngỏ