NĂM TRIỀN CÁI

NĂM TRIỀN CÁI; H. Ngũ triền cái; P. Nivaranani.

Năm pháp bao phủ tâm, làm yếu ớt trí tuệ: dục tham, sân, hôn  trầm-thuỵ miên, trạo cử và nghi (Tăng Chi III, 57). Con người không tu tập, nên thường bị năm triền cái này chi phối, không thể tu hành được. Tu thiền là tu tập đoạn trừ năm triền cái này và thay thế bằng năm thiền chi (tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm). Nhờ tầm, đối  trị được hôn trầm-thuỵ miên; nhờ tứ, đối trị được nghi; nhờ hỷ đối trị được sân; nhờ lạc đối trị được trạo hối và nhờ nhất tâm đối trị được tham dục.

Kinh Trường Bộ I, 72 có diễn tả đoạn trừ năm triền cái này như người mắc nợ trả được món nợ, như người tù thoát được tù tội, như người nô lệ thoát khỏi cảnh nô lệ, như người đi trên con đường nguy hiểm, đến được đích an toàn.