Vào giữa thế kỷ thứ 17, có ba nhà sư thuộc phái Lâm Tế Tông, từ đàng trong đến Đồng Nai truyền bá đạo Phật. Nhà sư Thành Nhạc cùng một số đệ tử đến vùng đất ven sông Đồng Nai dựng lên chùa Long Thiền ( 1664).
Nhà sư Thành Trí đi theo đoàn di dân, làm nghề khai thác đá, lên vùng núi Bửu Long cùng nhóm người Hoa dựng lên chùa Bửu Phong (1679).
Nhà sư Thành Đẳng cùng một số người chèo ghe thuyền đến Cù Lao Phố dựng lên chùa Đại Giác (1665).
Trong thời gian này, đất Đồng Nai được một khâm sai đại thần Võ Quận Công của nhà Nguyễn thực hiện việc khai khẩn đất hoang, ruộng vườn để thành lập làng xã thuộc dinh Trấn Biên, Cù Lao Phố, thương cảng đàng trong.
Theo sử liệu gốc của chùa Đại Phước còn lưu giữ thì được biết đây là giai đoạn độc lập của triều đình nhà Nguyễn (1802 – 1858). Khâm sai đại thần Võ Quận Công tính Nguyễn Phủ đường là mệnh quan của triều đình nhà Nguyễn. Thời kỳ vua Tự Đức (1832).
Lăng mộ của khâm sai đại thần Võ Quận Công được xây cất trước khi có chùa. Hiện nay phần mộ vẫn còn lưu giữ trên đất của chùa Đại Phước thuộc làng Phước Lư, dinh Trấn Biên xưa, nay là phường Thống Nhất, Biên Hòa, Đồng Nai.
Lần tìm trong lịch sử
Chùa Đại Phước có tên thường gọi trong dân gian là chùa Ông Tám. Hòa thượng khai sơn là thượng Thiện hạ Trạch (xuất thân chùa Hiển Lâm, Đại Giác). Khởi đầu chùa Đại Phước chỉ là một cái am nhỏ, mái được lợp bằng tranh tre nứa lá. Xung quanh là đất ruộng thấp chưa có nhà ở, đường đất nhỏ, đi lại bằng ghe thuyền sang chùa Đại Giác, Cù Lao Phố.
|
|
|
Cảnh chùa Đại Phước trước khi đại trùng kiến
|
Các vị bô lão như ông Cả, ông Cổ, ông Ngọ, ông Tổng Chi của làng Phước Lư họp lại thống nhất làng chỉ có đình Phước Lư, chưa có chùa nên thỉnh thầy từ chùa Đại Giác sang làm lễ xây dựng chùa từ năm 1930 bằng vật liệu gạch thẻ, vôi, cát pha trộn. Chánh điện nhỏ bằng cột gỗ, vách ván. Mặt tiền chùa hướng Đông Nam ngó ra sông Đồng Nai. Thời đó, chùa được lợp ngói âm dương có lầu chuông, lầu trống. Sở dĩ mặt tiền của chùa có ao sen rộng là do lấy đất để đắp lên lăng mộ khâm sai đại thần Võ Quận Công.
Đánh dấu ý nghĩa của việc xây dựng nên ngôi Tam Bảo của làng Phước Lư, các bô lão trong làng đã ghép hai chữ đầu của chùa Đại Giác, Cù Lao Phố, thương cảng đàng trong, của làng Phước Lư. Đất của làng Phước Lư cấp cho chùa. Đình Phước Lư có trước chùa ông Tám, nhằm làm ấm lòng các vị bô lão trong làng khi đi lễ Phật, tránh cảnh sông nước khi đi chùa sang Cù Lao Phố. Chùa Đại Phước có tên từ đó.
Khâm sai đại thần Võ Quận Công bị bỏ quên …!
Gần đây, trên các báo, đài đã có nhiều bài viết báo động về nạn bỏ quên di tích văn hóa lịch sử Phật giáo cũng như tình trạng trùng tu di tích. Trong đó bao gồm hành vi lạm dụng danh nghĩa tu bổ di tích lịch sử văn hóa để làm lợi riêng, hoặc muốn di tích “ xứng tầm” nhằm chạy theo nhu cầu “ thời thượng”, tuy không vụ lợi nhưng sự thiếu hiểu biết trong bảo tồn, tu sửa cộng với nhiệt tình một cách thái quá đã khiến nhiều công trình văn hóa bị xâm hại một cách vô tội vạ.
Theo thống kê của Cục di sản văn hóa, hiện nay trên cả nước có khoảng 5.300 di tích cấp tỉnh, hơn 3.000 di tích cấp quốc gia và có 5 danh thắng được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
Những năm gần đây, chuyện gọi là “trùng tu di tích” theo kiểu “đập phá để xây lại " hoặc “biến cổ thành tân” xảy ra khắp nơi như: việc đập phá để xây mới đền thờ Lý Chiêu Hoàng ở Đình Bảng là hoàn toàn trái pháp luật, vi phạm nghiêm trọng các quy định về tu sửa di tích lịch sử - văn hóa, thế nhưng hiện nay chưa có một văn bản nào dưới Luật quy định xử phạt các tổ chức cá nhân làm xâm hại di tích văn hóa – lịch sử.
Thực tế hiện nay, việc trùng tu di tích chỉ dựa vào luật xây dựng theo dự án thiết kế đã duyệt và thường xuyên có sự cố “phát sinh”, không xử lý “phát sinh” được vì thua lỗ trong đấu thầu nên xử lý các hạng mục gỗ bằng cách xây mới.
Một điển hình thứ hai là chùa Bình, chùa Tướng, chùa Phật Tích ở Bắc Ninh hay chùa Chuông ở Hưng Yên, chùa Trăm Gian (Hà Nội- ngôi chùa có hơn 700 năm tuổi nhưng gần đây đã làm mới hoàn toàn nhà ngự, kè hồ, tả vu, hữu vu, khổ nỗi các vật liệu xây dựng lại không đúng với tính chất của di tích…), chưa hết, riêng tại TP.HCM, khi đến chùa Giác Viên, chùa Giác Lâm, chùa Phụng Sơn … cũng đều thấy việc xâm hại di tích một cách khôi hài.
Tại chùa Phụng Sơn (Q11) – ngôi chùa tạo lập từ thời vua Gia Long (1802 – 1820) được bộ VH – TT&DL xếp hạng di tích nghệ thuật kiến trúc cấp quốc gia, thế nhưng “chùa xưa tượng mới, biến cổ thành tân” dày đặc khắp sân di tích với các tượng Di Lặc bằng xi măng được sơn màu đỏ rực và quanh sân là bốn con sư tử bằng đá trông rất oai vệ mới toanh.
Kế tiếp là chùa Giác Viên (Q.Tân Bình), một trong những ngôi chùa cổ nhất Nam bộ (1805), còn lưu giữ 153 pho tượng cổ, 57 bao lam, hầu hết có niên đại từ thế kỷ XIX đến đầu thể kỷ XX. Khu vườn tháp cổ chùa Giác Lâm bị sơn mới hoàn toàn.
Và lăng mộ khâm sai đại thần Võ Quận Công cũng cùng chung số phận bị bỏ quên hơn 34 năm nay.
|
|
|
Thượng tọa trụ trì chùa Đại Phước Thích Tịnh Thủy bên lăng mộ khâm sai đại thần Võ Quận Công
|
|
|
|
Bài vị khâm sai đại thần Võ Quận Công bằng chữ Hán
|
|
|
|
Bài vị khâm sai đại thần Võ Quận Công bằng chữ Việt
|
Vài nét về chùa Đại Phước
Thầy Thích Tịnh Thủy, trụ trì chùa từ năm 1968 (Mậu Thân) theo hệ phái Đại thừa Phật giáo đã cho xây dựng Quán Âm Các trên hồ sen cũ của chùa, đối diện chánh điện theo kiến trúc Á Đông để thờ đức Quan Thế Âm Bồ tát và Thiên thủ Thiên nhãn vào năm 1991. Chung quanh tòa sen có cầu nối đi lại dễ dàng cho khách hành hương chiêm bái. Hồ sen hướng Tây Bắc và Đông Nam thông ra sông Đồng Nai. Đặc biệt, hồ sen là nơi tiếp nhận rùa, cá phóng sanh của khách thập phương.
Chùa Đại Phước được xây mới hoàn toàn 2 lầu bằng bê tông cốt thép. Nguồn kinh phí xây dựng hai công trình này do các Phật tử và các nhà hảo tâm dâng cúng. Năm 1999, tín nữ Ánh Minh cúng dường pho tượng Quan Thế Âm Bồ Tát dưới gốc cây Kim Cang.
Chánh điện trên lầu thờ các tượng cổ Phật bằng gỗ mít như: Tam Thế Phật, Hộ pháp Long thần, Bồ tát Mục Kiền Liên, Bồ tát Tổ Đạt Ma v.v. Trước chánh điện có thờ bảy vị Phật Dược Sư. Trên có hai lầu, lầu chuông thờ Đức Dược sư và lầu trống thờ Đức Di lặc. Đặc biệt, chùa còn thờ ông Giám Trai sứ giả Bồ tát bằng gỗ mít do ông Tổng Chi cúng dường.
|
|
|
Toàn cảnh công trình kiến trúc chùa Đại Phước vừa mới tôn tạo
|
|
|
|
Những pho tượng Phật, Bồ-tát cổ bằng gỗ mít nài
|
|
|
|
Tam Thế Phật tại Chính điện mới
|
Dấu chấm hỏi còn đó
Trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của chùa, có 4.672m2 cấp ngày 9/11/1999 do ông phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Võ Văn Một ký. Thực tế, đất của chùa còn nhiều hơn. Khi xưa thầy tổ đã cấp đất cho dân địa phương ở nhằm xây dựng ngôi Tam Bảo của chùa. Trên đất chùa có ba lăng mộ của khâm sai đại thần Võ Quận Công.
Sau ngày miền Nam giải phóng 1975, dân địa phương đã xâm chiếm đất chùa để xây nhà ở bằng một tường xây cao. Trong đó, có phần mộ của bà chánh thất Võ Quận Công. Một điều đáng ngạc nhiên là các hộ dân này được ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai cấp sổ hồng trên đất của chùa?
Thầy Thích Tịnh Thủy trụ trì chùa cho biết: “Nguyện vọng duy nhất của thầy là kêu gọi người dân sớm trả lại đất , giữ nguyên hiện trạng cho chùa. Thực tế hiện nay, chùa không có nhà tăng, nhà nghỉ, hội trường, nhà cốt. Mong rằng ngành di sản văn hóa và quản lý nhà nước sớm vào cuộc.”
|
|
|
Thượng tọa Thích Tịnh Thủy, trụ trì chùa Đại Phước
|
Hiện tại chùa Đại Phước còn lưu giữ bài vị thờ của khâm sai đại thần Võ Quận Công bằng chữ Hán, được thầy trụ trì Thích Tịnh Thủy dịch: Nhân dân địa phương cùng giới Phật tử trong và ngoài nước đang chờ đợi câu hỏi vì sao 4 hộ dân chiếm dụng đất của chùa từ 34 năm nay không được giải quyết?
Việc đánh giá hiện trạng đất của chùa Đại Phước đang bị chiếm dụng từ 34 năm nay chưa được Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai và Sở Tài nguyên – Môi trường Đồng Nai xem xét?
Nên chăng Cục di sản văn hóa và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Nai cần lập dự án đánh giá thẩm định lăng mộ khâm sai đại thần Võ Quận Công để vào danh mục chờ công nhận di tích văn hóa Phật giáo cấp tỉnh?.
Đây là một điều hết sức cần thiết cho thế hệ trẻ mai sau. Vì cái gốc hồn thiêng sông núi của dân tộc Việt là những giá trị lịch sử văn hóa truyền thống Phật Giáo phải sờ được, thấy được bằng mắt, chớ không phải "cái chung chung" trên lý thuyết nhà trường.
Xin hãy lắng nghe …..
Nam Mô Quan Thế Âm Bồ Tát
Hoàng Dũng Huệ
(CTV Hoa Linh Thoại gửi về từ Biên Hòa
* Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.
Thông tin bình chọn
Thơ - Văn mới cập nhật
Facebook
Twitter
Google
Google+
Tìm kiếm thông tin
Lời ngỏ