Thả một bè lau :: HOA LINH THOAI ::

Mục lục
• Thay lời tựa
• 1. Hành Trang: Chữ tài, chữ mệnh, chữ tâm
• Hoa ghen đua thắm.
• Dây đàn bén nhạy.
• Lưng túi gió trăng.
• Tưới tẩm hạt giống.
• Nhớ ít tưởng nhiều
• Đài gương soi đến dấu bèo chăng?
• Từ phen đá biết tuổi vàng.
• Không gian trong bức họa.
• Bây giờ rõ mặt đôi ta.
• Cơn bão âm thanh.
• Thưa rằng; ‘Đừng lấy làm chơi’
• Thiên đường hạnh phúc.
• Chưa vui sum họp đã sầu chia phôi.
• 2. Bèo Dạt Mây Trôi.
• Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây.
• Cậy em, em chó chịu lời.
• Biết thân đến nước lạc loài.
• Một xe trong cõi hồng trần như bay.
• Ai có thể giúp Kiều?
• Nhắm mắt đưa chân.
• Một tỉnh mười mê.
• Trong ấm ngoài êm.
• Nước trôi hoa rụng.
• Dường gần rừng tía dường xa bụi hồng.
• Am Chiêu Ẩn
• Nhận diện.
• 3. Hạnh Phúc Chân Thật.
• Ân oán rạch ròi.
• Trời phương ngoại.
• Hạnh phúc là tự do.
• Hết kiếp đoạn tràng.
• Thả một bè lau.
• 4. Tan Sương Đầu Ngõ
• Tưởng bây giờ là bao giờ.
• Trời còn để có hôm nay.
• 5. Chánh Niệm Là Nẻo Thoát.
• 6. Nguyễn Du và truyện Kiều.
• Nhìn sâu vào triết lý truyện Kiều.
• Chánh niệm là nẻo thoát.
• Lời cuối.
• Tài liệu tham khảo.

Trăm năm trong cõi ngườita

Bắt đầutruyện Kiều, tác giả nêu lên tư tưởng tài mệnh tương đố, tài năngvà số mệnh đố kỵ nhau. Cố nhiên, qua truyện Kiều, ta có thể thấy tác giảlà một thi sĩ đại tài. Nguyễn Du nói tới kinh nghiệm trực tiếp của mìnhchứ không phải nói tới một sự thực ở ngoài.

Nhữngngười có tài và có sắc được thi sĩ cho đứng về phía màu hồng. Màu hồng kỵvới màu xanh, đại diện cho ông trời, tạo hóa. Ông trời sẽ đi theo ‘đánhghen’, đày đọa những người có tài, có sắc bằng cách phó cho họ một số phậntrớ trêu. ‘Má hồng’ không phải chỉ là đàn bà. Ðàn ông có tài sắcthì cũng là một thứ ‘má hồng’, bị số phận làm cho điêu đứng. Ðó làquan niệm của Nguyễn Du.

Kết thúctruyện Kiều, câu 3247, cụ Nguyễn Du trở lại ý niệm về tài và mệnh. Cụtrình bày quan niệm luân lý của mình như sau:

Cụkhuyên chúng ta không nên cậy vào tài mình. Bởi vì khi có tài mà không cóđức, không tu, không biết giấu tài của mình đi mà cứ khoe khoang, hợmhỉnh, cho mình là giỏi, thì tai nạn sẽ đến với mình và mình sẽ đau khổ rấtnhiều. ‘chữ tài liền với chữ tai một vần’ là một câu chơi chữ rấtkhéo. Và mầm mống của những tai nạn, khổ đau kia đến từ đầu? Cụ Nguyễn Dunói đừng đổ lỗi cho ai hết. ‘Ðã mang lấy nghiệp vào thân’: khi mìnhđã có những tham, giận, kiêu căng trong người rồi, thì: ‘Cũng đừngtrách lẫn trời gần trời xa’: đừng đổ lỗi cho ai hế, đừng trách trời.Tại sao mình đau khổ? Mình nói: tại trời, tại xã hội, tại người này, ngườikia... Kỳ thực mình chịu trách nhiệm lớn về những đau khổ của mình. Vì vậymình phải quay về tu sửa tâm mình, vun bồi gốc rẽ của cái thiện trong tâmmình. Ðó là vấn đề tu tâm (citta bhavana). Thiện căn (kusalamula) là mộtdanh từ Phật học, có nghĩa là gốc rễ của cái thiện. Cụ Nguyễn Du thấy tutâm là điều quá trình phải làm. Thiện căn ở tại lòng ta, Chữ tâm kiamới bằng ba chữ tài: một người có tâm lành, biết tu học thì sẽ có hạnhphúc và mang lại hạnh phúc cho người khác nhiều hơn (bằng ba) những ngườicó tài mà không có tâm lành.

Gửi gắm rất nhiều kinh nghiệm hạnh phúc và khổ đau của mình cho chúng tarồi, thi sĩ kết thúc truyện Kiều bằng hai câu khiêm nhượng như cụ từngkhuyên chúng ta:

Và cũng thật đẹp khi một tác phẩm lớn như truyện Kiều lại được kết thúcbằng hai cau giản dị và khiêm nhượng như vậy.

Sau khiviết xong truyện Kiều, cụ Nguyễn Du có cơ hội được học Phật thêm rấtnhiều. Kiến thức về đạo Phật của Nguyễn Du sau truyện Kiều sâu sắc hơn. Cóvài danh từ Phật học trong truyện Kiều chưa được hoàn toàn chính xác (Vídụ như chữ nghiệp và tâm trong đoạn vừa trích dẫn). Chúng tasẽ thấy ở phần sau.