Mục lục
• Thay lời tựa
• 1. Hành Trang: Chữ tài, chữ mệnh, chữ tâm
• Hoa ghen đua thắm.
• Dây đàn bén nhạy.
• Lưng túi gió trăng.
• Tưới tẩm hạt giống.
• Nhớ ít tưởng nhiều
• Đài gương soi đến dấu bèo chăng?
• Từ phen đá biết tuổi vàng.
• Không gian trong bức họa.
• Bây giờ rõ mặt đôi ta.
• Cơn bão âm thanh.
• Thưa rằng; ‘Đừng lấy làm chơi’
• Thiên đường hạnh phúc.
• Chưa vui sum họp đã sầu chia phôi.
• 2. Bèo Dạt Mây Trôi.
• Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây.
• Cậy em, em chó chịu lời.
• Biết thân đến nước lạc loài.
• Một xe trong cõi hồng trần như bay.
• Ai có thể giúp Kiều?
• Nhắm mắt đưa chân.
• Một tỉnh mười mê.
• Trong ấm ngoài êm.
• Nước trôi hoa rụng.
• Dường gần rừng tía dường xa bụi hồng.
• Am Chiêu Ẩn
• Nhận diện.
• 3. Hạnh Phúc Chân Thật.
• Ân oán rạch ròi.
• Trời phương ngoại.
• Hạnh phúc là tự do.
• Hết kiếp đoạn tràng.
• Thả một bè lau.
• 4. Tan Sương Đầu Ngõ
• Tưởng bây giờ là bao giờ.
• Trời còn để có hôm nay.
• 5. Chánh Niệm Là Nẻo Thoát.
• 6. Nguyễn Du và truyện Kiều.
• Nhìn sâu vào triết lý truyện Kiều.
• Chánh niệm là nẻo thoát.
• Lời cuối.
• Tài liệu tham khảo.

Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây.

Sự lòng ngỏ với băng nhân,

Tin sương đồn đại xa gần xôn xao.

Tin Thúy Kiều bán mình chuộc cha được mối lái truyền đi.

Gần miền có một mụ nào

Đưa người viễn khách tìm vào vấn danh.

Hỏi tên rằng: ‘Mã Giám Sinh.’

Hỏi quê rằng: ‘Huyện Lâm-thanh cũng gần.

Quá niên trạc ngoại tứ tuần,

Mày râu nhẵn nhụi áo quần bảnh bao.

Trước thầy sau tớ lao xao,

Nhà băng đưa mối rước vào lầu trang.

Ghế trên ngồi tót sỗ sàng,

Buồng trong mối đã giục nàng kíp ra

Đó là Mã Giám Sinh.

Tả Kim Trọng thì cụ Nguyễn Du viết:

Hài vân lần bước dặm xanh,

Một vùng như thể cây quỳnh cành dao.

Tả Mã Giám Sinh thì cụ viết:

Quá niên trạc ngoại tứ tuần,

Mày râu nhẵn nhụi áo quần bảnh bao.

Có sự khinh nhờn ở trong ấy.

Anh chàng đến rất ồn ào: ‘Trước Thầy sau tớ lao xao.’ Không chămsóc chánh niệm và uy nghi gì cả. vào trong nhà rồi thì: ‘Ghế trên ngồitót sỗ sàng,’ và ‘Buồng trong mối đã giục nàng kíp ra.’ Thái độcủa kẻ có tiền, đi mua vợ.

Nỗi mình thêm tức nỗi nhà,

Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng.

Ngại ngùng dín gió e sương,

Nhìn hoa bóng thẹn trông gương mặt dày.

Đó là Thúy Kiều khi được trình bày ra như một vật để buôn bán. Người tatới xem con heo, con bò như thế nào thì tới xem Thúy Kiều cũng vậy. Khôngcó nhân phẩm của con người nữa.

Mối càng vén tóc bắt tay,

Nét buồn như cúc điệu gầy như ma

Đắn đo cân sắc cân tài,

Ép cung cầm nguyệt thử bài quạt thơ

Càng phô bày được tài sắc của mình chừng nào thì người ta càng trả nhiềutiền chừng đó. Kiều phải làm tất cả những điều bà mối bảo làm, như một cáimáy.

Mặn nồng một vẻ một ưa,

Bằng lòng khách mới tùy cơ dặt dìu.

Rằng: ‘Mua ngọc đến Lam-kiều,

‘Sính nghi xin dạy bao nhiêu cho tường?’

Mối rằng: ‘Đáng giá nghìn vàng,

‘Dớp nhà nhờ lượng người thương dám nài!’

Khi đọc tới đây ai cũng thấy tức trong lòng. Nhục nhã, ê chề, mất hết nhânphẩm của một cô gái! Thúy Kiều quý quá, thanh tao, tinh khiết bao nhiêuđối với Kim Trọng thì lại càng như một món hàng không có giá trị gì cả đốivới Mã Giám Sinh. Đây là điều sĩ nhục đầu tiên của Thúy Kiều. ‘Đã đàyvào kiếp phong trần, Sao cho sĩ nhục một lần mới thôi!’ Nhưng ThúyKiều không phải chỉ bị sỉ nhục một lần! Cô sẽ bi sỉ nhục hàng chục lầntrong đời mình.

Cò kè bớt một thêm hai,

Giờ lâu ngã giá vàng ngoài bốn trăm.

Một lời thuyền đã êm giầm,

Hãy đưa canh thiếp trước cầm làm ghi.

Định ngày nạp thái vu quy,

Tiền lưng đã có việc gì chẳng xong!

Một lời cậy với Chung công,

Khất từ tạm lĩnh Vương ông về nhà.

Sau khi đã ngã giá (trên bốn trăm lượng vàng), công việc bắt đầu xuôi. Haibên đưa thiếp cho nhau, trên hình thức là so tuổi bên trai và bên gáinhưng kỳ thực đây là một loại giao kèo. Cố nhiên là phải chồng tiền. Kiềunhờ ông họ Chung dùng số tiền này để lo lót, lãnh Vương ông về. Đây lànhững lời than khóc của người cha:

Thương tình con trẻ cha già,

Nhìn nàng ông những máu sa ruột dàu:

‘Nuôi con những ước về sau,

‘Trao tơ phải lứa gieo cầu đáng nơi.

‘Trời làm chi cực bấy trời!

‘Này ai vu thác cho người hợp tan.

‘Búa rìu bao quản thân tàn,

‘Nỡ đày đọa trẻ càng oan khốc già.

‘Một lần sau trước cũng là:

‘Thôi thì mặt khuất chẳng thà lòng đau!’

Theo lời càng chảy dòng châu,

Liều mình ông rắp gieo đầu tường vôi.

Người cha muốn gieo đầu vào tường tự tử để khỏi trông thấy cảnh con gái bịgả bán như vậy. Người nhà giữ ông lại khuyên giải:

Vội vàng kẻ giữ người coi,

‘Nhỏ to nàng lại tìm lời khuyên can:

‘Vẻ chi một mảnh hồng nhan,

‘Tóc tơ chưa chút đền ơn sinh thành.

‘Dâng thơ đã thẹn nàng Oanh62

‘Lại thua ả Lý bán mình hay sao?63

‘Cỗi xuân tuổi hạc càng cao,

‘Một cây gánh vác biết bao nhiêu cành.

‘Lượng trên liều một thân con,

‘Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây.

‘Phận sao đành vậy cũng vầy,

‘Cầm như chẳng đỗ những ngày còn xanh.

‘Cũng đừng tính quẩn lo quanh,

‘Tan nhà là một thiệt mình là hai.!

- ‘Con chỉ là một đứa con gái thôi. Chưa làm được chút gì để đền ơn sinhthành của cha mẹ. Cha ngày một lớn tuổi mà phải gánh vác cho cả gia đình.Có cha đó thì mọi người đều đứng vững. Nếu cha không chịu dứt khoát để conbán mình mà cứ liều thân thì cơn mưa gió này sẽ làm tan nát hết cả giađình. Thà một mình con chịu, hoa có tàn nhưng trên cây lá vẫn còn xanh, mẹvà các em con vẫn được an toàn. Cứ nói như ngày xưa cha mẹ sinh ra nuôikhông được, chết từ nhỏ, cho đỡ khổ. Nếu cha cứ nghĩ quanh quẩn thì nhàmình sẽ tan nát mà thân cha sẽ thiệt thòi.’

Phải lời ông cũng êm tai,

Nhìn nhau giọt ngắn giọt dài ngổn ngang.

Người cha nghe nói phải chấp nhận sự thật. Biết liều mình thì cả vợ lẫncon đều tan nát hết cho nên ông phải cố gắng.

Mái ngoài họ Mã vừa sang,

Tờ hoa đã ký cân vàng mới trao.

Trăng già độc địa làm sao?

Cầm dây chẳng lựa buộc vào tự nhiên!

Họ Chung ra sức giúp vì,

Lễ tâm đã đặt tụng kỳ cũng xong.

Lễ tâm là tiền của đặt trên mâm khi tới quan. Lễ nhỏ thì vài bình trà, mộtchai rượu. Lễ này thì phải có ba trăm lượng vàng. Những câu này tố cáo sựtham nhũng của xã hội thời bấy giờ. Truyện Kiều không chỉ nói tới những sựthực tâm lý, tình cảm mà còn nói về sự thực của xã hội.