Giữa cái lạnh đầu đông, ta vẫn cảm thấy phảng phất cái hương vị cay nồng của gừng, đằm thắm chất ngọt của cam thảo, khe khẽ mùi chua thanh tao của trái chín và mặn mòi của muối từ biển khơi.

Dù đã đi xa bao nhiêu năm, cái vị chua, cay, mặn, ngọt rất đỗi thân quen của ô mai Hà Nội vẫn làm cho những người con xa quê nhung nhớ đến nao lòng.

Không quá ngọt như xí muội Sài Gòn, không quá cay như ô mai Thái và không mất mùi hoa quả tự nhiên như ô mai Trung Quốc, ô mai Hà Nội dịu dàng mà đằm lắng như cô gái đất kinh kỳ. Dù có núp sau tủ kính của những cửa hàng lớn, hay rong ruổi phố phường trên những mẹt hàng rong bình dị, cái mùi vị thơm thảo ấy vẫn khiến người ta khắc khoải.

Ô mai sấu giòn

Chua–mặn là hai vị chính của ô mai xưa. Để chiều lòng các thực khách khó tính, những người làm ô mai đã giảm bớt muối, thêm vị ngọt của đường, cam thảo bắc, gừng tươi... để làm ra hàng trăm vị khác nhau. Có ô mai chua, ô mai ngọt, ô mai kết hợp cả chua, cay, mặn, ngọt... Và cả ô mai khô, ô mai ướt, ô mai dẻo với đủ loại: mơ cam thảo, mơ nho xào gừng, mơ dẻo, sấu tươi xào, sấu giòn, khế xào, ô mai quất chua chua đăng đắng... Chỉ cần bước tới phố Hàng Đường – con phố ô mai nổi tiếng ở Hà Nội, người mua sẽ hoa mắt trước hàng trăm loại ô mai rực rỡ sắc màu: nâu bóng, đỏ tươi, xanh mát mắt, ươm vàng màu nắng... đủ loại hương vị nhưng không hề hòa lẫn vào nhau. Vị nào cũng toát lên cái chất tinh túy riêng của mình, khách chỉ ngửi thoáng qua cũng đã thấy tê tê, say say đầu lưỡi. Chẳng ai biết rõ ô mai đã có tự bao giờ, chỉ biết rằng cái thức quà dân dã này đã trở thành một “chất nghiện” rất đáng yêu của người Hà Nội.

Ô mai quất

Trái ô mai nhỏ xinh không thể ăn một cách vội vã, cứ khoan thai, chậm rãi hít hà hương thơm sánh quyện của trái chín lên men, của sợi gừng già được trồng ở vùng đất đỏ, của cái nắng hanh hao Hà Nội.

Đến khi hương thơm ắp đầy cánh mũi, mới khẽ ngậm từng trái ô mai trong miệng, cảm nhận chất vị đậm đà của lớp phấn trắng tinh bám đầy quanh trái đang tan ra. Lúc thưởng thức hết phần thịt quả, hãy cắn nhẹ hạt ô mai nhỏ xíu để nếm vị nhân bùi bùi ngầy ngậy. Hương vị ô mai khiến người ta cứ ngỡ như đang được thưởng thức cả mùa trái chín.

Mỗi du khách đến với Hà Nội, chẳng ai quên mang những gói ô mai thơm ngọt đất Tràng An về làm quà. Để rồi cứ vào mỗi mùa trái chín, lòng lại thầm nhớ nhung thứ quà đơn sơ nơi đất Bắc.

Tịnh Tâm (TN)