CẢM QUAN KHẢI HUYỀN TRONG VĂN HỌC MỸ LATIN

@&?

­

1.     Cảm quan khải huyền

Từ nguyên:

Khải Huyền(hoặc Khải Thị) là cuốn sách cuối cùng của Tân Ước. Từ "Khải Huyền" do từ ghép Hy Lạpapokalupsis. "apo" nghĩa là lấy đi, cất đi; "kalupsis" nghĩa là tấm màn che. Vậy Khải Huyền có nghĩa là vén màn cho thấy điều bí mật che khuất bên trong.Khải huyền còn có nghĩa là ngày Chúa đến, ngày phán xét.Thời gian là ngày sau hết, ngày tận thế.

Khải huyền trong tiếng Hán:

Học giả An Chi: “Khải huyền” là một cấu trúc gồm hai yếu tố Hán Việt mà nhiều bản Kinh Thánh bằng tiếng Việt đã dùng để dịch tên sách Apocalypse (tiếng Anh, tiếng Pháp), quyển cuối cùng của Tân Ước. Còn người Trung Quốc thì dùng “khải thị” – và chỉ dùng cấu trúc này mà thôi – chứ không dùng “khải huyền”. Vậy Apocalypse trong Kinh Thánh tiếng Hoa là Khải thị lục 啟示錄.

Ngày tận thế của người Maya

Kết thúc chu trình 13

ban ngày sẽ kết thúc, bóng đêm bao trùm Trái đất

Loài người bước vào một thời kỳ phát triển mới, trở nên khôn ngoan hơn

Theo Thần Thoại Bắc Âu

Bóng tối và hỗn loạn thống trị.Loki và các con vượt ra khỏi xiềng xích. Người chết từ Niflheim trở lại dương thế tấn công người sốngHeimdall, vị thần đứng gác ở cổng Asgard sẽ triệu tập lực lượng nhà trời bằng một hồi tù vàRagnarok nổ ra.Odin và các thần trật tự thất bại, còn vài người và thần sống sót xây dựng thế giới.

Hồi Giáo

Kinh Qu’ran chương 69

Kinh Talmud

Tất cả sẽ bị hủy diệt bằng Sét và cuồng phong trong 08 ngày 07 đêm liên tục.

"Khi tiếng tù và vang lên. Đất đai và đồi núi sẽ đổ sập xuống, hoàn toàn sụp đổ. Đó là ngày mà sự kiện không tránh khỏi xảy ra." 69:13-15

"Ngày ấy sẽ đến, khi đó thế giới này sẽ được thay thế bằng một thế giới mới, một thiên đường mới, mỗi người sẽ được đem đến trước Thượng Đế, đấng Duy Nhất, Đấng Tối cao”.  14:48

Khải huyền hay là ngày tận thế có nguồn gốc từ Thiên Chúa giáo

Sách Khải Huyền- Cuốn sách bảy ấn:

+Con chiên mở 4 ấn đầu: bốn người cưỡi ngựa: trắng đỏ, đen vàng nhạt (tử thần)

àdiệt ¼ trái đất bằng gươm giáo, đói kém, ôn dịch và thú dữ

+Mở ấn 5-6: các thánh tử đạo, thù địch và tôi trung của chiên con. Mặt trời đen như vải thâm, mặt trăng đỏ như tiết. Các ngôi sao sa xuống như sung, bầu trời biến như, núi non cồn đảo cuộn mất. Thiên thần đóng ấn TC lên 144000 người

Mở ấn thứ bảy: bảy loa

Loa 1: mưa đá  - lửa pha máu: 1/3 trái đất bị thiêu

Loa 2: khối lửa như núi đâm xuống biển hóa máu: 1/3 sinh vật chết

Loa 3: Sao sa: khổ ngãi

Loa 7: bảy điềm phán xét

Điềm 1: người phụ nữ có thai và con rồng; con rồng đánh nhau với thiên thần, xuống đất…

Điềm 2: con thú thứ nhất từ biển lên bảy đầu mười sừng, mình báo chân gấu miệng sư tử: con thú làm bá chủ trời đất

Điềm 3: con thú thứ hai từ đất lên: hai rừng, tiếng như rồng; phải khắc số 666 lên trán thì mới sinh sống, buôn bán được.

Điềm 4: con chiên và những người được chọn

Điềm 5: ba thiên thần loan tin thịnh nộ

Điềm 6: con Người quăng liềm, thiên thần gặt hái nhoàđổ vào thùng rượu máu thịnh nộ

Điềm 7: bảy thiên thần bảy chén tai họa

Chén 1: ung nhọt hôi thối

Chén 2: biển màu tử thi, sinh vật biển chết

Chén 3: sông suối thành máu

Chén 4: mặt trời thiêu đốt

Chén 5: con thú và dân nó chìm trong tối tăm

Chén 6: cạn sông Euphrate

Các tà thần liên kết vua chúa trong trận chiến cuối cùng

Chén 7: chớp, sấm sét, mưa đá

Satan bị xiềng 1000 năm; các thánh sống lại; lửa trời thiêu Satan

Ngày phán xét chung

Mọi người đứng trước tòa, phán xét theo sổ sách, âm phủ và biển cả trả lại người chết.

Trời mới, đất mới, thành Jerusalem mới.

Mạt thế theo quan điểm của đạo Phật

Độ dài thời gian: Kalpa

+Tiểu kiếp

84.000 tuổi, sau 100 năm giảm 01 tuổi, giảm đến 10 (giảm kiếp)

thì tăng ngược lại (tăng kiếp)

Thời lượng:  ?

16.798.000 năm

"Khi thọ mệnh người giảm đến 10 tuổi, thì phụ nữ mới sinh được 5 tháng đã đi lấy chồng. Lúc ấy trong thế gian, không còn có các thức ăn có vị ngọt như dầu bơ, đường trắng, mật".

"Khi thọ mệnh người đạt 8 vạn tuổi thì phụ nữ 500 tuổi mới lấy chồng. Lúc bấy giờ, đất đai trên địa cầu bằng phẳng, không có gò đống, hang hố, gai góc, cũng không có rắn rết, ruồi muỗi, côn trùng độc; gạch, ngói, đá đều biến thành ngọc lưu ly; nhân dân giàu có thóc gạo giá rẻ, hạnh phúc cùng cực". (Trường A Hàm, quyển 6).

+Trung kiếp

20 tiểu kiếp àtrung kiếp

Thành : lỏng và khí

Trụ : loài người ở

Hoại : 49 hỏa tai (Vô gián ngục àđệ nhất thiền thiên), 07 thủy tai (Vô gián ngục àĐệ nhị thiền thiên), phong tai (Vô gián ngục àĐệ tam thiền thiên)…

Không: không có gì + 20 tiểu kiếp

Mỗi giai đoạn là 200 tiểu kiếp

+Đại kiếp: Một lần sinh diệt

“Tuổi thọ của con người dài bao lâu?”

“Chỉ dài bằng một hơi thở”.

(Kinh Tứ Thập Nhị Chương)

Nhận xét, so sánh giữa mạt thế của Phật giáo và khải huyên củaThiên Chúa

Có lẽ điều quan trọng không thể bỏ qua về sách Khải Huyền là nó đã đề cập đến trận chiến cuối cùng trên đỉnh đồi Armageddon nhìn xuống đồng bằng Megiddo ở Israel. Tại đây sẽ xảy ra trận đánh kết thúc mọi trận đánh giữa một bên là những người thuận theo Chúa Jesus và bên kia thì không. Sau trận chiến cực kỳ khủng khiếp đó, sẽ xảy ra một trận đại hồng thủy mà kết quả là… tận thế. Do đặc điểm này của sách Khải Huyền mà tên của nó trong tiếng Anh và tiếng Pháp là apocalypse còn có nghĩa là… tận thế.

Về chuyện tận thế này, trong bài “Ngày tận thế của Kitô giáo” (đưa lên mạng ngày 26/5/2008), tác giả Trần Chung Ngọc đã đặt vấn đề như sau:

“Không thiếu gì tín đồ Kitô giáo ngày nay vẫn mơ tưởng đến “ngày tận thế” để Chúa Giê-su của họ có thể làm cho phần hồn của họ nhập với xác chết của họ, bất kể là họ đã chết từ bao giờ, ở đâu, chết trên giường hay tan xác ngoài mặt trận v.v... và cho họ lên “thiên đường” ở trên các tầng mây, hưởng nhan thánh Chúa. Đó là tín ngưỡng, là quyền tin của mọi người, nhưng trong vấn đề học thuật, tôi tự hỏi: “Thực ra thì các tín đồ Việt Nam theo Kitô giáo có được Chúa “cứu rỗi” hay không? Căn cứ vào đâu? Và thực ra thì những gì sẽ xảy (sic) ra trong “ngày tận thế”? Chúng ta không có cách nào khác là tìm hiểu về “ngày tận thế” trong Thánh Kinh của Kitô giáo. Thực ra thì chúng ta không cần tìm hiểu về “ngày tận thế” cũng có thể khẳng định là theo huyền thoại của dân Do Thái về Giê-su thì Giê-su xuống trần chỉ để cứu người Do Thái mà thôi. Trong Tân Ước, chính Giê-su đã khẳng định như vậy và còn coi người phi Do Thái là chó. Vậy thì, dựa theo Thánh Kinh thì những lời các “bề trên” dạy cho tín đồ Việt Nam về một sự “cứu rỗi” của Giê-su chỉ là những lời lừa dối để khuyến dụ những kẻ nhẹ dạ cả tin”.

Ở một đoạn dưới, Trần Chung Ngọc còn nói rõ thêm:

“Chúa chỉ chọn 144.000 người trong 12 bộ lạc Do Thái (…) Dân Do Thái là dân được Chúa chọn (chosen people) nhưng Chúa cũng chỉ chọn có 144.000 người mà thôi. Đối với số người trên thế giới, chúng ta hãy làm một con tính nhỏ. Trong thời John viết sách Khải Huyền, dân số trên thế giới được ước tính là khoảng 200 triệu, ngày nay là khoảng 6,1 tỉ. Vậy tỉ lệ mà các tín đồ Kitô hy vọng được Chúa chọn ngày nay đã giảm từ 1 trên 1.387 (thời John) xuống còn 1 trên 42.300 (ngày nay). Việt Nam có khoảng 7 triệu tín đồ Ca-tô và Tin Lành, vậy trong 165 người Việt Kitô chỉ có 1 người được Chúa chọn, nếu Chúa chọn tất cả 144.000 người được “cứu rỗi” đều là người Việt Nam. Hy vọng này có một xác suất gần bằng 0 (con số không) vì Chúa đã tỏ ra là rất ghét những người không phải là Do Thái, coi người không Do Thái như chó (…)”.

Đạo Phật thì có hình phạt xét xử qua hình thức địa ngục

ĐỊA NGỤC PHẬT GIÁO

Kinh Trường A-hàm

PHẦN IV 30. KINH THẾ KÝ gồm 12 phẩm, phẩm 4 địa ngục

Luận Tần Bà Sa: “Địa Ngục tiếng Phạm là Naraka phiên âm là Na Lạc già, tức là chỉ nơi không có ý hỷ lạc và điều hỷ lạc trong ý.”.

Thành, Tựu, Hoại, Không là một định luật quy hồi thời gian tất yếu của các pháp vật chất thế gian,….Một kiếp người là sự luân hồi của quy luật nhân quả thông qua cơ thể vật lý…..

Tùy tội nặng nhẹ……theo nghiệp thọ (tái) sinh vào những cõi…..không mang tính thần quyền áp đặt và niềm tin mù quáng vào sự mặc khải của Chúa, một đấng quyền năng có quyền thưởng phạt, thương ghét…..

Nhìn chung có hai điểm khác biệt đặc thù

Người tạo tác

+Thượng Đế: Chúa

+Tâm sinh: Nghiệp

Thời lượng

Chúa: là vĩnh viễn: một là lên thiên đường hay xuống hỏa ngục mãi mãi.

Phật thì có thời gian ở địa ngục, sau khi hết tội thì được tái sinh.

Những yếu tố làm tiền đề cho cảm quan khải huyền

Hiện thực khắc nghiệt và thiếu lòng tin

Sau khi Christopher Columbus khám phá ra châu Mỹ 1492, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đã phái những đội quân viễn chinh gồm sỹ quan, binh lính, cố đạo, nhà thám hiểm… sang xâm chiếm, đàn áp bộ tộc bản xứ: Hernán Cortés hủy diệt Aztec, Francisco Pizarro đánh bại người Inca vùng Tây Nam châu Mỹ. Hàng triệu người da đỏ đã bị tàn sát, hầu như người Cuba không còn một ai sống sót sau chiến tranh. Đi tới đâu, người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha liền lập ra các thành phố là cơ sở các nước cộng hòa sau này, như Habana (1515), Sau Paolo (1554), Caracas (1567), Lima (1535)… Họ mang tới thế giới mới này văn hóa, tôn giáo (nhà thờ Công giáo), pháp lý, khoa học… của họ. Khi bình định tạm ổn, họ lập ra các trường đại học, nhà in, báo chí… để truyền bá tư tưởng và nếp sinh hoạt của chính quốc. Văn hóa cũ và mới bắt đầu hòa hợp vào nhau, tạo ra một nền văn hóa không thuần nhất.Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha tiến hành khai thác thuộc địa với Line of Demarcation in 1493 đến thế kỷ XVI cơ bản hoàn tất.Tây Ban Nha chia khu vực chiếm đóng thành 4 phó vương quốc. Một nửa lãnh thổ Mỹ Latin còn lại thuộc quyền cai trị của vua Bồ Đào Nha.

Cuộc xâm chiếm của người Tây Ban Nha cũng để lại hai hậu quả lớnlà bệnh truyền nhiễm như bệnh dịch hạch,đậu mùa, thương hàn, sởi, đã theo chân người Âu Châu tàn phá nhiều nhóm thổ dân vì người bản xứ không có quá khứmiễn dịch để chống các căn bệnh này. Dân số bản xứ vì đó bị giảm thiểu trầm trọng. Có nguồn nhận xét rằng 3/4 thổ dân đã tử vong vì nhiễm bệnh.

Cuối tk XVIII, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha mất dần vị thế về quân sự, tạo nên chế độ bóc lột tàn bạo làm tăng lòng oán hận của nhân dân.Những cuộc cách mạng - Simón Bolívar và José de San Martin cùng với hiện thực đấu tranh giành độc lập đã làm cho cuộc sống người dân nơi đây nghèo đói, khánh kiệt, dù Mĩ Latin có nhiều khoáng sản và khí hậu thuận lợi.

Khát khao( ước mơ) thay đổiđời sống

Vì hiện thực xã hội nhiều đen tối như vậy, cuộc sống con người bế tắc, quá đau khổ và tuyệt vọng. Con người muốn thoát ra khỏi cảnh đó thì không gì khác hơn là họ muốn Khải huyền, họ mong ước rằng cuộc sống sau đó với một thế giới mới tươi sáng tốt đẹp hơn.

2.     Cảm quan khải huyền trong tác phẩm Pedro Páramo

Susana lúc sắp mất nghe trục trái đất lạo xạo, Pedro khi chết cũng thấy thời gian như ngưng đọng,…Việc miêu tả này cho ta thấy hình ảnh ngày tận thế, ngày của Chúa phán xét, ngày cuối cùng.

Sự ngăn cách giữa thực và ảo.

Tiểu thuyết Pedro Paramo (1955) là một tác phẩm hết sức độc đáo bởi hình thức và chủ đề đặc biệt của nó. Tất cả các nhân vật trong tiểu thuyết đều là những kẻ đã chết, họ tồn tại như các bóng ma và như là các giọng nói vọng lại từ cõi âm nhắc người ta nhớ lại cuộc đời sự thống trị của một cauchillo (một thủ lãnh) ở ngôi làng Comala.

Cuốn tiểu thuyết đã phản ánh không khí bi quan cay đắng sau cuộc cách mạng, và tạo dựng một cảm giác bị phản bội vì cuộc cách mạng không đem lại sự tự do và công bằng, chủ nghĩa gia trưởng vẫn tồn tại nhưng đã mục nát làm cho cộng đồng xã hội nông thôn trở nên một địa ngục hơn là một thiên đàng nhỏ bé của Chúa.

Hành trình tìm về quá khứ đã bị mất, cũng như tất cả các nhân vật đều là bóng chứ không phải hình.Mà bóng thì không làm sao chúng ta nắm bắt được, có chăng chỉ là sự hoài niệm mà thôi.

 Tựa đề tác phẩm

“Pedro Paramo”

Tại sao câu chuyện xoay quanh hành trình của Joan Preciado mà tên tác phẩm lại là Pedro Paramo?

+Pedro là cái đích đi tìm của nhân vật

+Pedro là lịch sử Mexico – là quá khứ, là cha đẻ

+Pedro là hành trình đi tìm bản ngã

Đề tài: thế giới của những người đã chết

Chủ đề hiện thực: Cuộc nổi dậy của nhân dân Mexico đầu thế kỷ. Nguyên nhân là sự đòi hỏi bức bách của thời đại: tận thế, sụp đổ của một thế giới cũ, thế giới của chế độ người bóc lột.

+ Nhân vật

Joan Preciado (Dolores Preciado) àComala àPedro Paramo

Eduviges Dyada (chị của DP) àhọ từng ngủ với PP

Damiana (ED đã chết) àđi theoàvào nhà anh em loạn luân và ngủ với người phụ nữ.

àPhát hiện mình chết và chôn chung với bà Dorotea

Dạng nhân vật độc tài- Pedro Paramo:

+Độc tài về chính trị

+Độc tài kinh tế

+Độc tài tình dục

So sánh: Pedro - Bá Kiến

+khôn róc đờihơn những người nổi dậy

+Abundio Martinet vợ chết không có tiền chôn, uống rượu đi về nhà nhưng không biết sao lại rẽ vào nhà Pedro Paramo để xin tiền, đâm chết Pedro Paramo.

_Dạng nhân vật đi tìm quá khứ- Joan Preciado

_Dạng nhân vật đám đông luôn thể hiện suy nghĩ.

+tự do trình bày chính kiến

+lực lượng mù quáng

đám đông luôn xuất hiện và nói

+tiếng nói vọng và đọng lại thành một dạng đám đông

+ không khí ngột ngạt và phi định hướng.

_Dạng nhân vật ma nhưng đầy tính hiện thực

+Ám ảnh quá khứ

+Đẩy hiện tại về quá khứ

+Tố cáo chính quyền Porfirio Díaz (1876-1911)

+Thành thị hóa Cristero Revolt 1926-1929

+Ngăn trở hiện đại hóa

_Dạng nhân vật phụ nữ: Susana

+Thân phận bị tước đoạt

+Tinh thần luôn phản kháng

Mơ về Florencio

+ Không gian:Không gian làng Comala. Là một ngôi làng chết, ngôi làng âm phủ, đường đến làng càng ngày càng đi xuống, nóng và ngột ngạt.Nó vắng lặng, âm vang tiếng nói.

+ Thời gian: Từ hiện tại tìm về quá khứ.Thời gian nhiều chiều tạo cấu trúc nhiều tầng, cùng với biên niên sử đời Pedro Paramo.

Tiểu thuyết được lắp ráp bằng những mảnh vỡ từ quan điểm về thời gian, Pedro Paramo trình bày một sự kỳ dị khó tin xét về viễn cảnh tự sự: Sự sống và cái chết hòa lẫn vào nhau trong phương cách mà ở đoạn thứ 36, việc kể chuyện ở ngôi thứ nhất bởi nhân vật Juan Preciado được thực hiện từ nấm mồ của chàng khi người ta vừa mới chôn chàng xong. Ở ngôi làng Comala, ngôi làng chết chóc, những linh hồn khổ ải lang thang trở về góp thêm lời kể chuyện.Rulfo sử dụng thủ pháp đa chủ thể kể chuyện và các chủ thể kể chuyện này tiếp sức cho nhau, nhưng có điều đặc biệt họ là những bóng ma. Tiểu thuyết kỳ lạ thay, vẫn có sự cân xứng, không rơi vào dễ dãi hay biếm họa, nhờ một nguồn sinh lực đặc biệt của sự tạo dựng không khí qua cách kể biến hóa, làm sống động thiên truyện, mà ở đó, lịch sử thật đã biến thành huyền thoại.

+thời gian thực tại.

"Tôi tới Comala bởi vì tôi được biết là cha tôi, một người đàn ông tên là Pedro Paramo, sống ở đó. Người đã cho tôi biết điều đó là mẹ tôi. Và tôi đã hứa với mẹ là sau khi mẹ chết tôi sẽ đi tìm ông ta. Tôi đã bóp tay mẹ để ra dấu là tôi đã hứa. Mẹ tôi đang hấp hối, và tôi sẽ hứa với mẹ bất cứ điều gì..."

+thời gian cõi chết.

Một người mẹ đã chết đẩy con mình vào đời sống, một đứa con trai đi tìm cha - bị chẻ ra thành từng nhánh rẽ đường đi xuống hỏa ngục. Câu chuyện xảy ra ở hai thế giới: ngôi làng Comala ở thì hiện tại, nơi Juan Preciado, nhân vật xưng "tôi"; và làng Comala ở thì quá khứ, một ngôi làng của kỷ niệm mẹ nó để lại, và của thời trai trẻ của Pedro Paramo. Lời kể bị đưa đẩy qua lại giữa nhân vật thứ nhất và nhân vật thứ ba, hiện tại và quá khứ.(Những câu chuyện lớn thường không chỉ nói từ quá khứ, mà luôn cả về quá khứ.)Làng Comala của quá khứ là một ngôi làng của người sống.Làng Comala của hiện tại là ngôi làng đã chết, và những cuộc gặp gỡ ở Comala là những cuộc gặp gỡ giữa Juan Preciado với những bóng ma.Paramo tiếng Tây Ban Nha nghĩa là Vùng Đất Bỏ Hoang.Không những người cha nó đi tìm nay đã chết, mà tất cả dân làng ở đó cũng vậy.Vì đã chết, họ không còn gì để biểu hiện ngoài tính đặc trưng của mình.

+thời gian tâm lý của các nhân vật…

+ Cấu trúc:

Giấc mơ- tiến trình tạo thành và phá hủy các giấc mơ. Với kỹ thuật tinh xảo của nghệ thuật kể chuyện hết sức phức tạp, với sự cô đặc của từ ngữ, Rulfo đã nắm bắt được toàn cảnh của Mỹ - La Tinh ở giữa thế kỷ hai mươi - một thế giới nông thôn đang khủng hoảng phân rã và một thế giới hiện đại đáng sợ đang tiến triển trong sự vận động không thể hiểu được của nó.

Về mặt hình thức, tiểu thuyết gồm 69 đoạn dài ngắn không đều nhau, được xác định ở các thời gian khác nhau. Pedro Paramo được cấu tạo bằng sự lắp ghép các mảnh vỡ từ quan điểm về thời gian.

Ta có thể nhận ra hai chuỗi truyện: chuỗi thứ nhất ở thời hiện tại và được kể ở ngôi thứ nhất với nhân vật vừa là người kể chuyện Juan Preciado trở về ngôi làng Comala, nơi mà ở đó mẹ chàng đã bị xua đuổi ra khỏi làng, để cố gắng tìm hiểu cha mình là Pedro Paramo, người thủ lĩnh địa phương.
Chuỗi truyện thứ hai, ở quá khứ và được kể ở ngôi thứ ba, được tổ chức chung quanh hình ảnh của viên thủ lĩnh Pedro Paramo và miêu tả những chặng đời trước đó của nhân vật và các giai đoạn của cuộc đời y.

Tiểu thuyết với cấu trúc như vậy, như muốn thể hiện một chủ đề có tính khái quát hơn đó là sự tìm kiếm người cha, tìm kiếm bản sắc và những gốc rễ của chính con người, vượt ra xa khỏi tính bản địa Mêhicô và đặt ra những vấn đề của nhân loại nói chung, nêu lên những mối quan hệ giữa người cha và người mẹ, mối liên hệ giữa người đàn ông - người phụ nữ, những tình huống của quyền lực và với một sức mạnh và sự căng thẳng tạo nên một tác phẩm lớn của văn hóa hiện đại Mỹ - La Tinh trong một tiểu thuyết ngắn.

3.     Cảm quan khải huyền tác phẩm tương quan thời đại (Phật giáo chẳng hạn)

Chủ nghĩa hiện thực huyền ảo

+ Bất phân giữa thực và ảo

Tiếng nói của người chết, nhân vật không thuộc thế giới này (Susana), tiếng ngựa chạy báo người đã chết cứ chạy mãi, ngôi làng sương khói…

Cái thực và ảo đây là sống và chết, là hiện tại và quá khứ mà không thấy tương lai.

Hạt nhân hiện thực: những bóng ma lang thang trên đường làng do chết không được ban thánh thể vì không có tiền àhiện thực đen tối, do ách bóc lột của địa chủ.

+ Cái nhìn mới

Chủ nghĩa hiện thực huyền ảo cho người dân bản địa có cái nhìn mớivề con người và cuộc sống. Nó xem thường chủ nghĩa dân tộc dưới mọi hình thức, đấy là một hệ tư tưởng quê mùa – hay đúng hơn, đấy là một tôn giáo – thiển cận, biệt phái, nó thu hẹp các chân trời tri thức và che dấu trong lòng nó những thành kiến phân biệt sắc tộc và chủng tộc, vì nó biến một sự kiện hoàn toàn ngẫu nhiên là nơi sinh của người ta thành giá trị cao nhất, thành ưu thế về mặt đạo đức và bản thể.

Nhìn chung tiểu thuyết Pedro Páramo thuộc về chủ nghĩa hiện thực huyền ảo. Tác phẩm dùng lối kể chuyện hiện đại pha mờ ảo để kể sự kiện xã hội cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX của Mexico, mang nhiều cống hiến ở lối cấu trúc cắt ghép, cốt truyện bí ẩn.

Điểm tương quan

Đối với Chúa họ tin vào sự  khải huyền sau ngày tận thế (vì cuộc sống họ còn nhiều bế tắc, bất công…)

Đạo Phật:…..