Thả một bè lau :: HOA LINH THOAI ::

Mục lục
• Thay lời tựa
• 1. Hành Trang: Chữ tài, chữ mệnh, chữ tâm
• Hoa ghen đua thắm.
• Dây đàn bén nhạy.
• Lưng túi gió trăng.
• Tưới tẩm hạt giống.
• Nhớ ít tưởng nhiều
• Đài gương soi đến dấu bèo chăng?
• Từ phen đá biết tuổi vàng.
• Không gian trong bức họa.
• Bây giờ rõ mặt đôi ta.
• Cơn bão âm thanh.
• Thưa rằng; ‘Đừng lấy làm chơi’
• Thiên đường hạnh phúc.
• Chưa vui sum họp đã sầu chia phôi.
• 2. Bèo Dạt Mây Trôi.
• Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây.
• Cậy em, em chó chịu lời.
• Biết thân đến nước lạc loài.
• Một xe trong cõi hồng trần như bay.
• Ai có thể giúp Kiều?
• Nhắm mắt đưa chân.
• Một tỉnh mười mê.
• Trong ấm ngoài êm.
• Nước trôi hoa rụng.
• Dường gần rừng tía dường xa bụi hồng.
• Am Chiêu Ẩn
• Nhận diện.
• 3. Hạnh Phúc Chân Thật.
• Ân oán rạch ròi.
• Trời phương ngoại.
• Hạnh phúc là tự do.
• Hết kiếp đoạn tràng.
• Thả một bè lau.
• 4. Tan Sương Đầu Ngõ
• Tưởng bây giờ là bao giờ.
• Trời còn để có hôm nay.
• 5. Chánh Niệm Là Nẻo Thoát.
• 6. Nguyễn Du và truyện Kiều.
• Nhìn sâu vào triết lý truyện Kiều.
• Chánh niệm là nẻo thoát.
• Lời cuối.
• Tài liệu tham khảo.

Chúng ta thường nghĩ truyện Kiều là truyện của mộtngười khác và chúng ta chỉ là khán giả, không có liên can gì. Nhưng khiviết truyện Kiều, cụ Nguyễn Du đã sống trong da thịt của nhân vật Kiều, đãtrở thành với Kiều, cụ đã nói được tâm sự của chính mình. Cô Kiều trongtruyện đã phải bắt buộc làm gái giang hồ. Là một nhà Nho, một mẫu mực đạođức thời xưa ở Việt Nam, vậy mà có khi cụ Nguyễn Du cũng có cảm tưởng mìnhlà một cô gái giang hồ. Cụ làm quan với triều Lê. Sau khi nhà Lê mất, cụbị nhà Nguyễn gọi ra làm quan. Không từ chối được, cụ phải ra làm quan chotriều Nguyễn. Theo quan niệm của Nho giáo ngày xưa, một người thần tửtrung thành không bao giờ thờ hai vua (‘trung thần bất sự nhị quân.’).Trong khi viết truyện Thúy Kiều, cụ Nguyễn Du viết truyện của chính mình.Cụ muốn gửi tấc lòng mình vào thiên cổ chứ không phải vì ngồi không, caohứng nhất thời mà viết ra một tác phẩm chữ Nôm.

Nếu có chánh niệm, đem những khổ đau, luân lạc và gian truân của mình rađọc truyện Kiều chúng ta có cơ hội thấy được bản thân. Và như vậy đọctruyện Kiều cũng là tu. Tu tức là nhìn tất cả những gì đã và đang xảy ratrong đời mình bằng con mắt quán chiếu.

Trong quá khứ, có nhà Nho đã liệt truyện Kiều vào loại dâm thư vì trongtruyện có tả đời sống của một cô gái giang hồ. Họ có thể đứng về phươngdiện đạo đức của Nho giáo mà nói như vậy. Nhưng dùng con mắt quán chiếu mànhìn vào đời Thúy Kiều, ta có thể học được bài học của khổ đau và kinhnghiệm. Nếu biết cách đọc, chúng ta có thể học được rất nhiều từ truyệnKiều như học từ một cuốn kinh. Và truyện Kiều sẽ không phải là dâm thư màlà kinh điển.

Truyện Kiều là truyện về cuộc đời, có những hoàn cảnh khổ đau, hạnh phúcvà u mê của cuộc đời. Lấy con mắt của người quán chiếu nhìn vào truyệnKiều, chúng ta có thể thấy được bản chất của cuộc đời. Những điều xảy ratrong mười lăm năm của cô Kiều có thể xảy ra cho bất cứ một người nào. (Vìvậy ở Việt Nam có truyền thống bói Kiều.). Kiều dã trải qua rất nhiều hoàncảnh khác nhau, đi qua tất cả những chuyện lên voi xuống chó của một conngười. Thúy Kiều có khi là học trò, làm vợ của một người có quyền thế gầnnhư vua (Từ Hải), làm đầy tớ, làm người yêu, làm vợ lẽ và làm một ngườicon gái phong sương… Kiều cũng từng làm sư cô. Mỗi chúng ta ít nhất đã cómột giai đoạn giống như giai đoạn Thúy Kiều. Nhìn vào đời Thúy Kiều, taphải nhìn như một toàn thể mà đừng nhìn từng khoảng ngắn.

Chúng ta phải có con mắt trạch pháp, tức là con mắt có khả năng nhận xétvà phân biệt. Khi đọc Kinh, ta cần phải có nhận thức độc lập, huống nữa làđọc truyện Kiều. Ta phải nhìn cụ Nguyễn Du bằng con mắt trạch pháp. Cụ tinvào thuyết tài mệnh tương đố (tài năng và số mệnh chống trái nhau).Chúng ta sẽ từ từ xét coi tại sao cụ tin vào thuyết này và thuyết này cóđúng hay không. Nếu đúng thì đúng bao nhiều phần trăm. Không phải vì cụnói ‘chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau’ hay ‘chữ tài liền với chữ tai mộtvần’ mà chúng ta tin ngay vào sự tương phản, chống trái của tài mệnh. Cónhững người có tài nhưng không bị tai nạn, vì họ có tu, có chánh niệm vàsự khiêm nhượng. Tai nạn sẽ không xảy tới với họ, hay ít nhất, không xảytới cho họ nhiều như cho những người quá cậy vào tài năng của mình mà xemthường người khác.

Dựa theo truyện Phong Tình Lục của Trung Hoa để viết truyện Kiều,cụ Nguyễn Du đã biến tập tiểu thuyết tầm thường này thành một tác phẩm vănchương phong phú và sâu sắc. Một lần nữa, chúng ta thấy cốt tủy của mộttác phẩm có giá trị không phải là cốt truyện mà là văn chương và tưtưởng.

Ngày xưa tôi cũng đã từng dạy văn chương Việt Nam và đã dạy truyện Kiều.Nhưng tâm của tôi lúc đó không được như bây giờ. Tôi đã dạy với tư cáchmột giáo sư văn chương mà chưa bao giờ dạy với tư cách một thiền sư. Nhìnvới tư cách một thiền sư là nhìn sâu, nhìn kỷ, nhìn bằng sự khám phá củathiền quán mọi sự kiện qua nhận thức, đau khổ, hạnh phúc, thành công, thấtbại và qua sự tu học của mình. Nhìn như vậy trong khi đọc lại truyện Kiềuta có thể thấy được những điều rất mới.

Khi đọc truyện Kiều, ta không nên ngại về từ ngữ và điển tích. Các bảntruyện Kiều đều có chú giải. Có tài liệu là ta có thể hiểu được hết cácđiển tích và từ cổ. Điều quan trọng là chúng ta đọc với tâm trạng quánchiếu, tìm thấy tâm lý của tác giả và tìm thấy lòng mình.