Ngoài là nơi để cho đồng bào, Phật tử lui tới thắp hương, lễ Phật, cầu nguyện, vãn cảnh... ngày nay, trong thời kì mới, ở nước ta có nhiều ngôi chùa trở thành cơ sở từ thiện – xã hội. Các tăng ni theo lời dạy của Phật đi cứu nạn, cứu khổ cho đồng bào bằng sự đóng góp, chia sẻ của người có thiện tâm và của Phật tử.

Hòa thượng Thích Thanh Sơn tặng quà cho các cháu ở lớp học tình thương.

Ở phường Tân Định, quận1, TP Hồ Chí Minh, có một ngôi chùa cổ, do một hòa thượng trụ trì phát tâm rất sớm, từ lâu mở rộng cửa thiền để đem đạo vào đời, đến với bà con nghèo khổ, những mảnh đời cơ nhỡ, khiến nơi đây nổi tiếng là Xóm Chùa. Sinh hoạt của chùa gắn liền với xóm bằng việc mở phòng khám trị bệnh, cấp thuốc miễn phí, lớp học tình thương, đóng góp cho quỹ Vì người nghèo, khuyến học, tổ chức mừng thọ cho các cụ cao tuổi, tăng ni, Phật tử... Chùa còn mở trường dạy võ cho thanh, thiếu niên ngoài chùa để chỉnh tu đạo đức, sức khỏe cho lớp trẻ.

Ngôi chùa cổ đã có nhiều năm hoạt động như vậy là chùa Vạn Thọ và vị cao tăng trụ trì, mở rộng nhiều hoạt động như vậy là Hòa thượng Thích Thanh Sơn.

Hòa thượng năm nay 80 tuổi, dáng người dong dỏng cao, hơi gầy nhưng khỏe mạnh, bởi thầy là một võ sư có nhiều năm tôi luyện ở Trung Sơn võ đường, tọa lạc trong một con hẻm đường Trần Khánh Dư thuộc phường Tân Định. Chùa Vạn Thọ còn là một Tổ đình. Đó là ngôi chùa đồ sộ bốn mùa xanh tươi hoa lá, có tháp cao mái đỏ luôn soi bóng bên dòng kênh Nhiêu Lộc, tiền thân của một am tranh đơn sơ ra đời vào năm 1917. Từ đó tới nay, nhờ có Phật duyên mà Tổ đình Vạn Thọ trở thành một ngôi chùa rộng lớn, khang trang, sớm hôm Phật tử xa gần tới lui chiêm bái Phật tổ, cầu nguyện cho đẹp đạo và tốt đời. Kể từ lần đại trùng tu năm 2000, do Hòa thượng trụ trì làm chủ đầu tư, thầy Thanh Sơn còn là Chánh đại diện của Giáo hội Phật giáo Việt Nam quận I, quản lí 30 chùa lớn nhỏ trên địa bàn, gắn bó nhiều năm với các ban chuyên môn của Thành hội Phật giáo: Giáo dục tăng ni, hướng dẫn Phật tử, giảng huấn, từ thiện-xã hội, Tuệ tĩnh đường v.v... Ngoài đời, Hòa thượng tham gia HĐND cấp phường, cấp quận, tham gia Ủy ban MTTQ Việt Nam, Hội khuyến học quận 1...

Hòa thượng cho biết: Tổ đình Vạn Thọ là cái nôi sản sinh ra nhiều tăng tài, có tâm duyên dạ Phật xây dựng, đảm nhiệm trụ trì được nhiều chùa để giữ gìn Phật pháp, phát huy Phật sự, chăm lo đời sống tinh thần vật chất cho Phật tử. Chùa còn mở lớp học tình thương gồm một lớp mẫu giáo và hai lớp 1, 2 để chăm sóc, bồi dưỡng cho các cháu thiếu niên, nhi đồng cơ nhỡ, gia đình nghèo khó đông con nhằm bổ sung thêm kiến thức, đạo đức cho các cháu yếu kém đang theo học trường Tiểu học Trần Khánh Dư, cách chùa không xa do các giáo viên nghỉ hưu lẫn tại chức của các lớp mầm non, mẫu giáo tình nguyện dạy học ngoài giờ. Hàng ngày, vài chục cháu đến học. Lớp học tình thương này vốn là trường tiểu học cộng đồng cũ, do linh mục nhà thờ Xóm Chùa và hòa thượng chùa Vạn Thọ đồng phối hợp tổ chức từ sau ngày giải phóng. Khi vị linh mục người nước ngoài này về nước Chúa thì Hòa thượng Thích Thanh Sơn cáng đáng một mình.

Mỗi buổi chiều, ngoài các cháu tới học, còn có đông bệnh nhân từ nhiều nơi tới xin chữa trị ban đầu của khoa “trật đả cốt” do thầy Thanh Sơn đảm nhiệm. Thầy chỉ tham dự các buổi hội chẩn, còn giao phó cho các tu sĩ khác phụ trách kĩ thuật khoa này. Mỗi ngày có khoảng 20-40 bà con tới chữa trị khớp, trật tay chân, cổ. Hòa thượng trụ trì có một bài thuốc rượu xoa bóp cổ truyền rất hay, trị khỏi nhiều chứng về khoa “trật đả cốt”.

Tuy tuổi già, sức yếu nhưng hòa thượng trụ trì Tổ đình Vạn Thọ vẫn thường tới dự các buổi họp của MTTQ, HĐND hay của Quận ủy về nhiều chuyên đề liên quan tới hoạt động của đạo, đời và công tác từ thiện-xã hội. Khi thì tham gia vận động Quỹ vì người nghèo, các cuộc tiếp xúc của Quốc hội, HĐND với cử tri, góp ý cho các văn kiện của MTTQ, Đảng bộ hay dự thảo pháp luật. Khi thì dự các cuộc họp mặt của các chức sắc tôn giáo nhân các lễ tôn giáo do Đảng, Chính quyền, MTTQ tổ chức. Hòa thượng luôn có mặt trong ngày họp mặt tất niên để tặng hoa, chúc Tết quận ủy mừng xuân, mừng đất nước. Hòa thượng thường được mời phát biểu, trình bày các vấn đề thiết thân với lời lẽ mộc mạc, có tình có lí nhưng cởi mở, thú vị khiến ai nấy tâm đắc, hài lòng, trong đó rất hòa hợp với các chức sắc tôn giáo bạn. Mỗi lần có lễ lớn của chùa, Hòa thượng mời các chức sắc tôn giáo bạn, đại diện Đảng, chính quyền, HĐND, MTTQ và các ban, ngành ở phường, quận tới dự, đãi bữa cơm chay.

Cứ có tổ chức đại lễ là có văn nghệ giúp vui đầy màu sắc dân tộc, Phật giáo với những tiết mục thơ ca, múa, nhạc của các nghệ sĩ “cây nhà lá vườn” do các “nghệ sĩ Phật tử” hướng dẫn. Chùa còn cử các “nghệ sĩ Phật tử” này dự các chương trình văn nghệ giúp vui ở những buổi hội diễn văn nghệ của Mặt trận hay hội thi kể chuyện “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Cuối năm 2008, Tổ đình Vạn Thọ còn đăng cai hội thơ và cổ nhạc truyền thống với sự tham gia của nhiều ban nhạc đờn ca tài tử, nhà thơ, nhà văn. Hòa thượng Thanh Sơn phát biểu: “Đạo đức của Cụ Hồ không khác đạo đức của nhà Phật cho nên các tăng ni, Phật tử đều thích thú học tập và thực hành theo. Đạo đức đó là đạo lí luân thường của dân tộc, đối với đạo và đời không có gì khác biệt”.

Hoạt động từ thiện-xã hội của chùa rất đa dạng trong năm qua, từ việc đóng góp quỹ Vì người nghèo (15-20 triệu đồng/năm), cứu trợ thiên tai bão lụt, tặng nhà tình nghĩa, tình thương với MTTQ phường, quận, hội khuyến học (4 suất loại 700 nghìn đồng và 1,2 triệu đồng), Hội chữ thập đỏ... đến tổ chức mừng thọ cho các cụ cao tuổi 70-80 tuổi (150 cụ) nhân mùa Vu Lan báo hiếu, tặng quà cho thiếu nhi nhân Tết Trung thu (trên 200 phần), tặng quà cho bà con trong khu vực nhân Tết Nguyên đán Kỷ Sửu vừa qua (400 phần quà, trị giá 120.000đ/suất)..

Tổ đình Vạn Thọ là một cơ sở tôn giáo lâu đời, mang nhiều nét đặc trưng tín ngưỡng dân gian, đồng thời là một cơ sở từ thiện – xã hội – văn hóa luôn hoạt động hài hòa giữa đạo và đời với vị trụ trì cao tuổi nặng nợ trần gian như Hoà thượng Thích Thanh Sơn.

Vương Liêm