Các nhà khảo cổ học vừa phát hiện một tượng Phật niết bàn dài 19 mét cùng với rất nhiều các di vật lịch sử khác tại miền trung Afganistan, gần khu di tích những tôn tượng khổng lồ bị phá hủy bởi phiến quân Hồi giáo Taliban cách đây 7 năm.
“Tổng cộng đã phát hiện 89 di vật như tiền cắc đồng, đồ gốm sứ và tượng Phật dài 19 mét”.
Zameryalai Tarzi Afshar, cố vấn bộ trưởng bộ văn hóa thông tin, nói.
Afshar nói, tôn tượng, trong tư thế nằm, bị xuống cấp nghiêm trọng. Các di vật khác đã tồn tại từ kỷ nguyên Lạc Đà (Bactrian) và từ nền văn minh Phật giáo và Hồi giáo.
Trải dài theo Con đường Tơ lụa (Silk Road) ngày xưa nối liền giữa Đông và Tây, Bamiyan có thời đã là trung tâm Phật giáo cực thịnh, nơi mà các tu sỹ ẩn tu trong các hang động. Năm 2001, phiến quân Taliban đã điên cuồng phá hủy hai tôn tượng Phật khổng lồ được tạc vào vách núi đá ấy, với cái lý mà chúng ngụy biện là làm trêu ngươi tín đồ Hồi giáo, mặc cho cả thế giới lúc đó lên án.
Vào cuối năm đó, lực lượng quân đội Mỹ và Afganistan đã lật đổ chính phủ Taliban, và bắt đầu công trình đại trùng tu hai pho tượng khổng lồ bị phá hủy này, vốn đã có thời là những tôn tượng Phật đứng cao nhất trên thế giới. Người ta hy vọng nhiệm vụ nặng nề này tốn khoảng mười năm.
Phát hiện mới nhất đã làm sống dậy niềm hy vọng tìm thấy một pho tượng dài 300 mét, theo một khách hành hương Trung Quốc xưa kia nhìn thấy ở Bamiyan, Afshar nói.
Afganistan trải qua nhiều thập niên nội chiến và ngoại xâm, phần lớn trong số các di vật lịch sử ấy, thuộc về các nền văn minh khác nhau, bị phá hủy và cướp bóc.
Vào tháng 4, các nhà khoa học nói rằng, họ đã tìm ra các chứng cứ thuyết phục, đó là những lọ sơn dầu đầu tiên trên thế giới nằm trong các hang động gần khu di tích hai tôn tượng Phật khổng lồ bị phá hủy ấy ở Bamiyan, trước khi châu Âu sử dụng sơn dầu hàng trăm năm.
Mẫu sơn này đã tồn tại từ thế kỷ 7, các nhà khoa học nói. Những lọ sơn tìm thấy tại 12 trong số 50 hang động ấy được tạo nên từ chất sơn dầu, có thể từ cây óc chó (walnut) hay cây anh túc (poppy), theo cơ quan Nghiên cứu Đồng vị Phóng xạ Châu Âu (ESRF).
Mãi sau thế kỷ 13, dầu mới đưa vào chất sơn ở Châu Âu, và sơn dầu vẫn chưa được dùng phổ biến ở Châu Âu cho đến đầu thế kỷ 15.
Thích Minh Trí biên dịch theo Reuters 9.9.2008