Hiếu thảo với cha mẹ là một nét đẹp văn hóa đã trở thành truyền thống, tiêu biểu cho cốt cách con người Việt Nam, là bước đi đầu tiên trên con đường hoàn thiện nhân cách và đạo đức. Con người có lòng hiếu thảo mới hội tụ đủ: “Nhân - Nghĩa - Lễ - Trí – Tín và nếu ai không có đủ các phẩm chất đó có thể được coi là không thành người.
Hiếu thảo với cha mẹ là một truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam ta. Có thể nói hiếu thảo là cái gốc của đạo làm người. Đã bao thế hệ người Việt chúng ta lớn lên trong lời ru nhẹ nhàng sâu lắng: “Công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”. Để rồi từ lúc nào triết lý sống đậm chất nhân bản ấy thấm sâu vào tâm khảm, trở thành phương châm sống cho mỗi con người.
Hiếu thảo với cha mẹ là một nét đẹp văn hóa đã trở thành truyền thống, tiêu biểu cho cốt cách con người Việt Nam, là bước đi đầu tiên trên con đường hoàn thiện nhân cách và đạo đức. Con người có lòng hiếu thảo mới hội tụ đủ: “Nhân - Nghĩa - Lễ - Trí – Tín và nếu ai không có đủ các phẩm chất đó có thể được coi là không thành người.
Cùng với sự phát triển của xã hội, ngày nay các gia đình hai thế hệ chiếm số đông, gia đình nhiều thế hệ ngày một ít đi. Song dù thế nào đi nữa thì một trong những tiêu chí lớn của đạo làm người của người Việt ta là hiếu thảo với cha mẹ không bao giờ thay đổi.
Từ bao đời “trẻ cậy cha, già cậy con” luôn được coi là điều tất yếu. Nhất là khi chúng ta chưa có quỹ phúc lợi và các trung tâm chăm sóc người già một cách tốt nhất như ở các nước phát triển. Ở đây nếu hiểu một cách sâu sắc và đúng đắn thì “cậy’ không chỉ là sự nhờ vả, mà cao hơn chính là sự tin yêu vào thái độ chăm sóc của con cháu. Điều này thể hiện đạo lý: “Uống nước nhớ nguồn” của người Việt Nam ta. Đồng thời còn là động cơ thôi thúc mỗi con người phấn đấu vươn lên trong cuộc sống, gieo trồng quả phúc cho đời sau.
Người xưa răn dạy con cháu vô cùng sâu sắc: “Khi cha mẹ còn hết lòng thương nhớ, đó thực là cái đạo hiếu của con đối với cha mẹ vậy. Làm trái lại hẳn như thế là bất hiếu, mang một cái tội rất to! Làm trái lại một nửa như thế, nghĩa là khi cha mẹ còn thì thờ ơ chểnh mảng, lúc cha mẹ mất thì mâm cao cỗ đầy “làm văn tế ruồi”, như thế cũng là bất hiếu. Cho nên là người con có hiếu còn cha mẹ ngày nào nên mừng ngày ấy, kíp ăn ở cho trọn đạo, chớ để đến lúc cha mẹ mất rồi, có hối lại cũng không sao được nữa. Vì rằng làm con mà được còn cha mẹ để báo đáp là một việc sung sướng ở đời, mà cũng là có duyên có phúc nữa.” (Cổ học tinh hoa của Nguyễn Ngọc và Trần Lê Nhân).
Cha mẹ là đấng sinh thành, đã cống hiến trọn đời cho gia đình, cho quê hương đất nước. Cha mẹ đã từng sống, chiến đấu, lao động và học tập góp phần làm nên những chiến công thầm lặng. Khi già yếu cha mẹ có quyền được nghỉ ngơi và được hưởng sự chăm sóc của gia đình và xã hội. Hạnh phúc của cha mẹ là được thấy một gia đình hòa thuận, con cháu khỏe mạnh chăm ngoan, học tập và lao động chăm chỉ… Điều đó cần thiết hơn mọi sự chăm sóc về vật chất. Đặc biệt sự gần gũi chăm sóc thăm hỏi thường xuyên, dù vật chất còn hạn chế vẫn đáng quí hơn sự lạnh nhạt, thờ ơ, mặc cho cha mẹ thui thủi một mình, chỉ khi nguy cấp mới có mặt nhưng anh em lại tỵ nhau, so đo tính toán thiệt hơn, tranh giành của cải.
Thực tế hiện nay gia đình nhiều thế hệ vẫn phát huy được những thế mạnh đặc thù. Cha mẹ tuy già yếu nhưng bù lại có vốn sống và kinh nghiệm phong phú, giúp ích rất nhiều cho con cháu.
Người viết bài này có một người bạn vong niên năm nay đã ngoài 80 tuổi. Ông sống cùng con, cháu, chắt, tứ đại đồng đường nhưng gia đình vẫn hòa thuận. Khi còn sức khỏe hàng ngày ông đưa cháu đi học, rồi hướng dẫn các cháu học bài, uốn nắn cho các cháu từ nét chữ đến nết người. Tuy già nhưng ông không chịu ngồi yên, sẵn vốn chữ Nho, ông dịch gia phả và những văn bản cổ giúp những người biết tiếng đến nhờ, rồi ông vẫn viết báo. Mỗi khi ông hoàn thành một công trình hoặc có báo biếu, gia đình vui như tết. Xóm giềng đều lấy gia đình ông làm gương để răn dạy con cháu.
Song ở một gia đình nọ, ông bà lại quyết định ở riêng vì muốn được thảnh thơi, chưa nói rằng “con chăm cha không bằng bà nuôi ông”. Hàng tuần, hàng tháng anh con trưởng lại tổ chức mấy anh em cùng các con đến họp mặt thăm hỏi ông bà. Trong nhà luôn đầy ắp niềm vui.
Thực tế cuộc sống quanh ta có rất nhiều gia đình như vậy. Người viết bài này không có ý tô hồng hiện thực, bởi chắc chắn ở các gia đình đó cũng sẽ có những va chạm về phong cách và lối sống của những con người nhiều thế hệ. Chỉ có điều chắc chắn rằng các gia đình đó đã biết cách dung hòa những mâu thuẫn để có sự thống nhất về lối sống và cách ứng xử. Mỗi thành viên đều thấm nhuần câu ngạn ngữ: ‘Kính già yêu trẻ” và mối quan hệ gắn bó với nhau phương châm sử thế, trong đạo làm người. Trong bài viết này, người viết không có ý định nói về những gia đình bất hạnh, con cái đối xử với cha mẹ tồi tệ, bởi tuy đấy là những vấn đề nổi cộm đáng lên án, nhưng “nhân nào quả nấy”, “sóng trước đổ đâu, sóng sau đổ đấy”, những người con bất hiếu với cha mẹ sẽ phải gánh chịu hậu quả khó lường theo quan hệ nhân quả và trước dư luận xã hội.
Đất nước ngày một phát triển, có những chuẩn mực đạo đức truyền thông cần thay đổi cho phù hợp với sự tiến bộ của xã hội. Song mãi mãi gia đình vẫn là tế bào của xã hội và hiếu thảo với cha mẹ mãi mãi là chuẩn mực đạo đức bất di bất dịch. Điều đó cao cả thiêng liêng như một tôn giáo chân chính, bởi đó là “đạo” - đạo làm người.
Trần Vân Hạc
* Chân thành cám ơn nhà văn, nhà nghiên cứu Trần Vân Hạc đã gửi bài về trang nhà Hoa Linh Thoại chia sẻ các giá trị Chân-Thiện-Mỹ với bạn đọc.
Thông tin bình chọn
Thơ - Văn mới cập nhật
Facebook
Twitter
Google
Google+
Tìm kiếm thông tin
Lời ngỏ