Cứ mỗi năm vào mùa Vu Lan, bài hát này có dịp cất cao tiếng gọi, nhắc nhở những người con hiếu thảo khắp nơi hãy lắng lòng nhớ nghĩ đến ân sâu nghĩa nặng của phụ mẫu sinh thành.
Trong đêm 12/4/2005, Ban văn nghệ Hương Lam quận 4 TP.HCM – do nghệ sĩ Như Pháp hướng dẫn - có trình diễn một số ca khúc tân cổ nhạc Phật giáo, nhân lễ tuần tam thất của Thầy Ấn Nghiêm, để tạo không khí pháp lạc cho Phật tử chùa Xuân Thọ và các tín đồ quanh vùng. Thật bất ngờ khi nữ Phật tử (đàn độc huyền) Diệu Mỹ mời tôi lên sân khấu nói là: “…
Để xin hỏi chú về một bài hát của Thầy Ấn Nghiêm đã được phổ biến rộng rãi từ nhiều thập niên qua và đã để lại nhiều cảm tình trong lòng giới Tăng Ni, Phật tử”.
Diệu Mỹ đưa ra các nghi vấn về xuất xứ của bài hát mà trưa hôm nay trong lễ Trai tăng, các em thiếu nữ của Gia đình Phật tử Bình Quang - Phan Thiết đã hát để dâng cơm cúng dường gần một trăm hai mươi vị Tôn Đức Tăng, Ni hiện diện tại chùa Xuân Thọ. Cô hỏi có phải đây là sáng tác của Ngài Ấn Nghiêm không? Và chú đã góp phần mình ra sao trong việc tạo ra tác phẩm mang đậm nét từ ái này?
Tôi trả lời: “Bài hát đó đúng là của Thầy Ấn Nghiêm sáng tác nhưng Thầy chỉ sáng tác ra lời để hát thôi, còn nhạc thì đã có một nhạc sĩ viết sẵn từ lúc Thầy vẫn còn là cư sĩ Tâm Trực đang trên đường thi hành nghĩa vụ công dân thời kháng chiến chống Pháp (1945-1954). Tựa bài hát là “Dâng cúng Hiền Thánh Tăng” do Thầy chọn đặt, (nhiều người vẫn quen gọi là bài “Dâng cơm”). Còn tác giả của bài nhạc là ai thì từ buổi đầu tôi có hỏi, Thầy nói không biết. Cho đến bây giờ, sau 40 năm bỏ đàn bỏ sáo, bỏ dòng sông Mương Mán chia đôi Thành Phố quê hương, tôi cũng không biết gì hơn về lý lịch của bản nhạc, ngoài sự hình dung những chiếc khung có 5 hàng kẻ (portée), trên đó hiện lên những nốt nhạc từ hòa làm nền cho lời ca thuần thành ý Đạo xuất phát từ sự tư duy của người anh.
Một chút về quá khứ, năm xưa khi Tâm Trực đi qua các vùng đất “Nam-Ngãi-Bình–Phú” (4 tỉnh miền Trung: Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên thuộc liên khu 5), anh đã nghe người ta hát truyền khẩu với nhau bản nhạc này rồi, nhưng với nội dung khác, diễn tả một làng quê trong thời khói lửa chiến tranh. Anh cho biết, nghe người ta hát rất hay, mình thích quá nên vội ghi vào sổ tay để khi rảnh hát cho đỡ buồn rồi nhập tâm thuộc lòng luôn. Mãi đến những năm sau trở về giữ chức Phó Hội trưởng Tỉnh hội Phật học Bình Thuận, Tâm trực mới nghĩ đến việc sử dụng nhạc phẩm này đề làm phong phú thêm nghi lễ cúng dường trai tăng cho phù hợp với cảm quan của tín chúng Phật tử ngày càng đông, hầu tác động mạnh mẽ hơn lòng hiếu dưỡng cha mẹ, báo ân phụ mẫu của mọi người, nhất là vào dịp đại lễ Vu Lan mỗi năm.
Nếu tôi nhớ không lầm thì vào các năm 1958-1959, anh đặt lời ca mới, hát cho tôi nghe nhiều lần, yêu cầu tôi căn cứ vào tiếng hát đó, để viết lại nhạc và hướng dẫn tập dượt giùm. Tôi vâng lời, dùng đàn guitare ký âm lại (Solfier) tất cả lời hát của bài “Dâng cúng Hiền Thánh Tăng” với cung Re thứ (Dm) mà lòng cứ hoài nghi không biết “giọng hát truyền khẩu” của Tâm Trực trải qua bao nhiêu năm tháng gió mưa từ “Nam-Ngãi-Bình-Phú” mang về có còn đúng theo “âm điệu gốc” của người ta không? Tôi mang phong cầm (accordéon) ra đàn thử, thấy cũng hay. Thôi thì sao chịu vậy, trúng trật gì cũng “giao hàng” cho xong. Anh mừng lắm, còn bảo tôi ghi thêm vào góc phải phía trên bản nhạc mấy chữ: Lời của Tâm Trực. Nhạc khuyết danh. (Chữ “Khuyết danh” theo ý anh nói, dùng như một trạng từ, ở đây chỉ sự thiếu vắng, không rõ, không biết của ai. v.v.. chứ không phải là đại danh từ để chỉ danh tánh của tác giả)
Hồi đó, Tôi là Trưởng ban nhạc Thanh niên Phan Thiết (thành lập từ năm1954), thường mở các buổi hòa nhạc hoặc tổ chức các giải thi ca vào những tối cuối tuần tại nhà lục giác trong vườn bông kế bên “cercle”(câu lạc bộ thanh niên) và cũng thường thực hiện các chương trình tin tức, ca nhạc, kịch hàng tuần trên hệ thống phát thanh Tháp nước (chateau d’eau). Đây cũng là cơ hội để gia huynh tôi đưa Phật nhạc vào sử dụng trong các chương trình có tính cách công ích, từ thiện xã hội, hoặc các buổi lễ Phật cầu “Quốc thái dân an” mỗi khi có biến động thời cuộc do Tòa Hành Chánh Bình Thuận (chế độ cũ) tổ chức tại chánh điện chùa Tỉnh Hội cho các cấp chánh quyền, nhân sĩ Thị xã cùng công chức các Ty, Sở trực thuộc Tỉnh tham dự. Những lần như vậy tôi đưa Ban nhạc đến chùa hòa tấu xen kẽ các bài nhạc Phật có tính cách nghi lễ như: Trầm hương đốt, Sám hối, Sen trắng, Phật giáo Việt Nam.v.v..
Trở lại với bài hát “Dâng Cúng Hiền Thánh Tăng”, cứ mỗi năm vào mùa Vu Lan, bài hát này có dịp cất cao tiếng gọi, nhắc nhở những người con hiếu thảo khắp nơi hãy lắng lòng nhớ nghĩ đến ân sâu nghĩa nặng của phụ mẫu sinh thành, theo gương đức Mục Kiền Liên xưa, thiết lễ cúng dường chư Tôn đức Tăng Ni để nương nhờ công đức, oai lực giới hạnh thanh tịnh của các Ngài, sau 3 tháng an cư kiết hạ mà hết lòng cầu nguyện cho cha mẹ nhiều đời của mình được tiêu trừ nghiệp tội, kẻ mất được siêu thoát luân hồi, người còn được hưởng phúc lạc an khang. Lời ca tiếng nhạc tuy giản đơn nhưng nội dung súc tích, đạo lý thâm sâu, nghe qua khó ai tránh được giây phút xúc động bồi hồi.
Hòa thượng Thích Đôn Hậu, vị danh Tăng thạc đức, được mọi người quý kính và có uy tín rộng lớn trong toàn thể Phật giáo Việt Nam, khoảng vào năm 1958, Ngài đã rơi lệ khi nghe bài hát “Dâng cúng Hiền Thánh Tăng” khi về dự lễ Trai Tăng ở chùa Tỉnh Hội – Phan Thiết. Gặp Cư sĩ Tâm Trực, Ngài nói: “Con làm thầy xúc động quá, thời cơm không được khi nghe mấy đứa nhỏ Phật tử hát bài “Dâng cơm”, làm thầy rơi nước mắt”.
Tương tự như vậy, trong lễ trai tăng cúng tuần tam thất của Thầy ấn Nghiêm nói trên, nội dung bài hát lại được các anh chị huynh trưởng GĐPT Ni viện Bình Quang bổ sung thêm một phiên khúc mới mang ý nghĩa nhớ tưởng ân sư để các em Thiếu nữ trình diễn cho phù hợp hoàn cảnh. Với tôi, đây là một bất ngờ nhưng rất “Khế cơ, khế lý”! Quanh chỗ tôi đứng, một số người quen, kẻ lạ đã khóc. Nghĩ đến gia huynh, tôi cũng khóc theo; và khi nhìn lên dãy bàn chư Tôn chứng minh, tôi chỉ kịp nhận ra hai vị đang lau nước mắt, trong đó có Ngài Từ Giang, Viện chủ Linh quang Tịnh xá Quận 4 TP.HCM với đôi mắt còn đỏ hoe.
Đã qua rồi bốn mươi năm có lẽ, những giòng nhạc từ hòa thương cảm đó (của người nhạc sĩ “khuyết danh” từ phương trời Trung bộ năm xưa) vẫn còn thiết tha gắn bó theo từng lời ca mộc mạc đượm nhiều hương vị từ bi của vị sư già vừa mới chấp tay từ giã mọi người, quảy dép về Tây.
Năm nào cũng vậy, cứ mỗi độ Vu lan về, thoáng chút gió heo may rụng lá vàng tháng bảy, cũng lúc là Thiền môn rộng mở đón những bóng dáng lam hiền thân thương đưa bước luân vũ trở về Thắng hội. Và như thế, tất cả mọi người con hiếu thuận sẽ thấy hiện hữu trong lòng mình, trong hồn thiêng sông núi quê hương, một đại thể pháp thân vi diệu của Đại hiếu Mục Kiền Liên Bồ-tát “Vãng lai tĩnh tĩnh” khắp cả tam thiên đại thiên thế giới.
Những bình bát đựng cơm thanh tịnh được cung kính dâng lên chư Tôn giáo phẩm, thiền đức Tăng Ni để xin ai lân nạp thọ. Bao nhiêu hạt cơm thơm là bấy nhiêu hạt ngọc trời chiếu diệu. Không gian như tỏa rộng, sáng lên quanh những nếp y vàng thanh thoát và những vạt áo lam màu hương khói quyện kết làm mây bay bay giữa muôn vàn âm thanh pháp vũ.
Tất cả như hòa chung một, làm thành một: Một tâm, một nguyện, một lời cầu xin cho thành tựu hạnh lành của tín thí đàn na, xin cho những ai nghe được bài hát này đều phát tâm phụng thờ Tam bảo, bỏ dữ làm lành, hiếu dưỡng phụ mẫu và cho tất cả vạn loài chúng sanh đồng thành Phật đạo.
Click vào đây để nghe nhạc: http://hoalinhthoai.com/?option=am_nhac&view=nghe_nhac&bh_id=88&lang=vn
|
Sanjose, Vu Lan Ất Dậu (2005)
Quảng Tựu Đoan Thanh
|
Thông tin bình chọn
Thơ - Văn mới cập nhật
HT. Thích Ấn Nghiêm
Facebook
Twitter
Google
Google+
Tìm kiếm thông tin
Lời ngỏ