Nỗi lo tìm chỗ thực tập

Thực tập là quy định bắt buộc để nhà trường xét cho thi tốt nghiệp. Nhưng thực tế hiện nay ở các trường Đại học Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội v.v… lại đang diễn ra một thực trạng là sinh viên thực tập trên giấy. Điều này đã tạo ra một tâm lý không bình yên trong sinh viên vì hồi hộp lo âu tìm kiếm địa chỉ để thực tập ! Các ông bà trưởng, phó phòng đào tạo, tổ chức, giao vụ chỉ làm một nhiệm vụ duy nhất là cấp giấy giới thiệu cho sinh viên. Sinh viên tự túc tìm kiếm chỗ thực tập. Quá thời gian thực tập mà chưa có chỗ nhận thực tập, không có con dấu đỏ của doanh nghiệp nhà nước hoặc cơ quan nhà nước chứng nhận, sinh viên đó xem như không đạt yêu cầu và không đủ điều kiện để xét thi tốt nghiệp. Một số sinh viên may mắn là con em của các gia đình khá giả, cha mẹ có nhiều mối quan hệ với các giám đốc doanh nghiệp ở thành phố và các tỉnh có chỗ để gửi gắm thực tập. Thời gian thực tập là thời gian vui chơi nghỉ hè hợp pháp. Đại đa số sinh viên còn lại đều phải mang một tâm trạng chung là tìm kiếm chỗ thực tập. Các sinh viên ở các tỉnh lên thành phố học còn tội nghiệp hơn. Chân ướt, chân ráo nào biết quen ai ! Sinh viên thấp cổ bé miệng biết kêu ai bây giờ ? Thực tế đó đã tạo cho sinh viên, những lớp người trẻ có kiến thức, bước đầu tiếp cận với sự gian dối trong học tập. Nhiều bạn trẻ tự hỏi học nghiêm túc để làm gì khi mà đầu tư trong học tập lại không được xã hội tiếp nhận chào đón, không được giúp đỡ, thiếu người hướng dẫn nhiệt tình và có trách nhiệm ? Nhiều bạn sinh viên ở các tỉnh phải mất một số tiền giao tế để cầu cạnh nhờ cậy tìm kiếm cho được một chỗ nhận thực tập hợp pháp của doanh nghiệp.

Hiện trạng đó đã xuất hiện những giấy chứng nhận sinh viên thực tập hết sức vô lý, thiếu khoa học thậm chí buồn cười như sinh viên N.T.A. lớp KT khoa quản trị kinh doanh đại học X. (TP.HCM) thường trú ở quận 3, TP.HCM lại có giấy chứng nhận thực tập của giám đốc công ty B ở Nghệ An. Tiếp theo là hàng loạt các giấy chứng nhận thực tập đạt yêu cầu của các tỉnh Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng, Hải Phòng … Một số sinh viên có ý thức trong đầu tư học tập, tự tìm kiếm chỗ thực tập nhưng kết quả trong suốt thời gian thực tập cũng chẳng học hỏi được gì thêm hơn ! Một số giám đốc công ty giao công việc cho sinh viên thực tập hết sức ngây ngô như trực điện thoại, giao việc đánh máy, photocopy, giao nhận công văn v.v… Lý do dễ hiểu và đơn giản là sợ lộ thông tin, sổ sách chứng từ kế toán của Công ty về “thuế”. Điều đặc biệt trong suốt thời gian thực tập giám đốc doanh nghiệp nhà nước không quản lý sinh viên, nhà trường không theo dõi kiểm tra. Sinh viên muốn đến là đến, muốn đi thì đi tùy thích … Cuối thời gian đến nhận giấy có đến thực tập và đạt yêu cầu.

Sợ bị quấy rầy

Một số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, vốn liên doanh rất sợ sinh viên thực tập đến quấy rầy. Các ông bà tổng giám đốc đã chỉ thị cho các phó tổng giám đốc người Việt là thu nhận toàn bộ hồ sơ danh sách sinh viên có yêu cầu đến thực tập và công khai cho phép sinh viên về nhà nghỉ hè, khỏi đến công trường, nhà máy để thực tập. Họ hẹn ngày đến trả giấy chứng nhận thực tập. Một số giám đốc doanh nghiệm từ chối tiếp nhận sinh viên vì họ ngại sinh viên đến chỉ làm rối thêm việc. Thí dụ sinh viên khoa kế toán ngân hàng đến thực tập phải xin số liệu hồ sơ quyết toán thuế của doanh nghiệp trong vòng ba năm để làm luận văn tốt nghiệp nhưng những con số trên hoàn toàn không có, sinh viên phải tự đẻ ra mà hoàn thành luận văn tốt nghiệp.

Một thí dụ cụ thể cho sinh viên khoa báo chí Đại học Khoa học xã hội và nhân văn là đến thực tập ở các tòa soạn báo ra hàng ngày, báo tuần, tạp chí, được phân công theo các đàn anh đàn chị để học hỏi viết tin, viết bài, chụp ảnh thời sự, ảnh minh họa bài, phỏng vấn v.v… Nhưng thực tế là một số sinh viên chỉ đi lấy quảng cáo cho các báo, gây một ấn tượng không đẹp về nghề báo trong đôi mắt nhìn của giám đốc các doanh nghiệp.

Một thực tế thứ ba là sinh viên Đại học Y khoa, học về cơ thể học khi giải phẫu không có xác chết thực tế, chỉ giải phẫu trên các mô hình nhựa composite. Phong trào hiến xác sau khi chết phục vụ cho y khoa ở thành phố chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đối với sinh viên trường Đại học Bách Khoa thì chỉ được tiếp cận thực tế ở các công nghệ cũ, lạc hậu, những công nghệ mới, công nghệ sạch tập trung ở các khu chế xuất, khu công nghiệp nước ngoài như khu công nghiệp Singapore sinh viên chỉ đứng nhìn mà thôi, không được chụp hình kể cả các sản phẩm xuất xưởng. Các đối tác nước ngoài, các ông chủ sợ ăn cắp mẫu mã sản phẩm, sợ hàng giả …

SV kiến trúc đang thực tập

Sinh viên chờ xin giấy thực tập tại phòng Học vụ

Sinh viên kinh tế "ngồi bệt - học bệt"

Chuyên gia "copy" Luận văn

Đâu là giải pháp

Thống kê sơ bộ đến tháng 3.2008 các trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Kiến trúc, Đại học Bách khoa, Đại học Khoa học xã hội và nhân văn có số sinh viên chuẩn bị tốt nghiệp cử nhân là 1.898 sinh viên. Trên sàn giao dịch việc làm TP.HCM lần 5 –2008, góp mặt nhiều lĩnh vực : marketing, dịch vụ, phục vụ, tài chính, ngân hàng, giáo dục, y tế, quản lý, quản trị, công nhân kỹ thuật các ngành cơ khí – điện tử, đã tiếp nhận 1.698 hồ sơ xin việc. Trong đó có 56 lao động tìm được việc làm trực tiếp tại sàn. 712 ứng viên đăng tuyển trên web, số còn lại chờ thơ báo. Trong đó tỷ lệ số sinh viên tìm kiếm được việc làm đúng chuyên môn rất ít. Số còn lại nằm nhà chờ việc hoặc làm gia sư, tiếp thị, marketing. Thực tế hiện nay Nhà nước chưa có một văn bản nào cụ thể buộc các sở, ngành ở thành phố và các tỉnh phải tiếp nhận sinh viên đến thực tập. Vấn đề thực tập cho sinh viên ở các trường đại học từ trước đến nay đều được thực hiện theo quan hệ ngoại giao đối tác của từng trường riêng biệt. Sinh viên thực tập không nằm trong hệ thống được sự chỉ đạo thống nhất của liên bộ, liên ngành và có sự can thiệp của nhà nước bằng văn bản pháp luật.

Có điều nghịch lý là một số sinh viên người nước ngoài đến học tiếng Việt tại TP.HCM đều được sự giúp đỡ nhiệt tình của các tổng lãnh sự thường trú tại Việt Nam. Họ được giới thiệu việc làm và được hưởng lương chính thức trong suốt thời gian tập sự. Cùng là sinh viên tại sao lại có sự khác biệt này ? Tại sao lại không nhân rộng mô hình này để đầu tư, bảo tồn và phát triển các nguồn lực của xã hội trong thời kỳ đón đầu công nghệ mới ?

 “Nói không với đào tạo Đại Học không đạt chuẩn”.

Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân, trong buổi họp báo chiều 30.8.2007 nhấn mạnh : “Các trường đại học, cao đẳng có thêm kinh phí đào tạo nhưng phải chấm dứt tình trạng đào tạo không sử dụng được. Bộ sẽ bắt đầu một chương trình ba năm thực hiện mục tiêu này. Bắt đầu từ năm học này và liên tục trong ba năm nữa, giáo dục đại học sẽ thực hiện cuộc vận động sâu rộng” “nói không” với đào tạo không đạt chuẩn và không đáp ứng nhu cầu của xã hội để sau ba năm, giáo dục đại học Việt Nam phải có chuyển biến lớn về chất lượng và khả năng đáp ứng nhu cầu xã hội. Những cơ sở đào tạo không đạt chuẩn, không đáp ứng nhu cầu sử dụng của xã hội sẽ không được tăng quy mô đào tạo”.

PHC - Sv năm 3 Khoa Quản Lý Công Nghiệp - Trường ĐH Bách Khoa thành phố Hồ Chí Minh

ĐẠI HỌC CẦN GIẢM SỈ SỐ LỚP!

Dù em có là một sinh viên siêu chăm chỉ công thêm đôi tai perfect đi nữa cũng thật mà tiếp thu trọn vẹn bài giảng trong một hội trường chật trường chật cứng 200-400 sinh viên. Nhưng buồn một nỗi là hầu hết các buổi học của sinh viên đều như thế cả! Sỉ số quá đông, thầy giáo thì cứ thao thao bất tuyệt và sinh viên thì mặc ai nấy ghi chép. Tiến bộ thế nào được khi mà phương pháp đọc chép vẫn còn tồn tại. Sinh viên rất hiếm khi được phát biểu theo tư duy độc lập của chính mình. Người hiểu bài người không đều giống nhau. Em chỉ ao ước trong tương lai một lớp học chỉ tử 30-45 sinh viên. Được học trong một môi trường đối thoại trực tuyến qua laptop. Điều em đang lo lắng là sắp tới đây chưa biết tìm đâu ra chỗ thực tập để hoàn tất chương trình học. Là sinh viên ở tỉnh lên thành phố học ngoài chuyện ăn ở.. nay lai thêm lo chỗ thực tập, chắc chờ cò "thực tập" thôi !

Bài & ảnh: Hoàng Dũng Huệ