Theo tiết khí trong lịch Trung Quốc, các mùa bắt đầu bằng tiết khí có chữ "lập" trước tên mùa. Ví dụ: mùa xuân bắt đầu bằng tiết khí lập xuân. Nhưng danh từ lập xuân ít nghe hơn lập đông, có lẽ vì có bài hát “trời lập đông chưa em, cho lũ dơi đi tìm giấc ngủ vùi…” nên dù không để ý đến vấn đề tiết khí, cũng biết có “lập đông”.

Còn lập xuân, thì không biết có ai đã hát “trời lập xuân chưa em!...”

Tôi thật bất ngờ khi biết đầu mùa xuân bắt đầu từ mùng 9 tháng giêng. Năm nay tiết Lập Xuân rơi vào ngày 3 tháng 2 Dương lịch. Chính vì ngày tháng không nhằm vào đâu hết, nên khó gây ấn tượng cho chúng ta.

Trong chu kỳ một năm, những mốc ngày tháng có giá trị, tùy theo môi trường chúng ta đang có mặt. Chẳng hạn trong chùa, thì những ngày rằm, ngày lễ vía, đi làm thì những ngày nghỉ trong công sở, học trò thì có lẽ nghỉ tết và nghỉ hè cần để ý! Vậy những tiết lập xuân, lập hạ, lập thu, lập đông sẽ được ai để ý? Bây giờ mà nói chuyện làm ruộng thì hơi không hợp thời lắm, dù rằng mỗi ngày đều đọc “cơm ngày hai bữa thường nhớ công khó khổ của kẻ nông phu…”.

Cũng hiếm hoi tìm thấy một quyển lịch ghi những tiết khí trên lịch. Nếu bạn trồng hoa, bạn sẽ thấy những ảnh hưởng này thật có trên hoa đấy. Còn làm ruộng thì không phải bàn nữa, vì “nông lịch” cần biết để chuẩn bị cho đúng thời vụ.

Nhưng có một điều mình có thể hiểu vì sao Tết mà trời lạnh, vì vẫn còn ảnh hưởng những ngày cuối của tiết Đại hàn (rét đậm), và bắt đầu hôm nay, trời chuyển dần sang ấm một chút, nghĩa là chính thức bước vào xuân. Hoa sẽ nở đều hơn, nếu bạn trồng hoa sẽ thấy như thế. Và đến qua rằm tháng giêng khí xuân vẫn còn,

Có mưa xuân do ảnh hưởng giao mùa giữa hai luồng gió đông bắc và đông nam. Miền Bắc gọi là mưa phùn. Riêng trong miền nam, có một năm mưa vào ngày rằm tháng giêng, chúng tôi đang dẫn khách đi dạo vườn chùa phải tản hàng! Vì mưa bất ngờ quá.

Và gió nồm, một danh từ quen thuộc hơn, đã có mặt, khiến thức ăn dễ thiu, nhất là bánh chưng bánh tét. Vì gió nồm mang tính chất ẩm ướt, sự ẩm ướt này khiến chúng ta dễ nhức mỏi. Chớ không phải tại bạn ngồi học nhiều đâu nhé. Và vì ẩm ướt những linh kiện trong máy vi tính dễ hư hỏng - chúng tôi thường gặp, mỗi lần đem máy đi bảo hành, đều bị cảnh báo, nơi chúng tôi để máy độ ẩm cao nên máy dễ hư!

Mỗi lần trời chuyển tiết khí, nếu bạn không khỏe mạnh lắm sẽ thấy rõ sự chuyển biến này. Buổi khuya thức giấc nghe trời trở, người cảm thấy uể oải lạ thường, bạn sẽ thầm biết rằng khí trời chuyển sang một sắc thái khác.

Mỗi năm có hai mươi bốn tiết khí, sẽ có hai mươi bốn lần có những biến chuyển của trời đất.  Hiểu thế chỉ để khi mỗi lần nghe cơ thể mỏi mệt, thì biết rằng ảnh hưởng đôi chút tiết khí chuyển mùa, nên đỡ than thở. Cũng như khi đột nhiên bị những bực bội bất ngờ của một ai đó mà lý do gây nên không phải do mình làm, thì có thể ẩn nhẫn chịu một chút và nghĩ thầm, hôm nay trời chuyển tiết!

Quán Không