Chùa Hoa Nghiêm ở Trường An được xây dựng vào giữa niên hiệu Trinh Quán (năm 627 – 649) tại Trường An, là một trong tám ngôi chùa lớn thuộc vành đai thành Trường An đời Nhà Đường, chùa tọa nằm trên sườn đồi Thiểu Lăng cách thành phố Tây An 50 km về hướng Nam, chùa đứng trên cao nhìn xuồng thung lũng. Thi nhân đời Đường Lí Bạch miêu tả rằng:

“Nam đăng đỗ lăng thượng,

Bắc vọng ngũ lăng gian,

Thu thủy minh lạc nhật,

Lưu quang diệt viễn sơn.”

Hàng rào của triều đại nhà Đường là một khu phong cảnh đẹp nổi tiếng ở phía nam thành Trường An, là nơi nổi tiếng để vui chơi yến tiệc vào mùa xuân và mùa thu, là nơi để nghỉ mát vào mùa hè, câu thơ của thi nhân Sầm Tham “tự nam kỉ thiên phong, phong thúy thanh khả cúc”, để nói về cảnh tuyệt đẹp ở nơi này.

Chùa Hoa Nghiêm ở Trường An là tổ đình Tông Hoa Nghiêm của Phật Giáo Trung Quốc. Trong khoảng mấy trăm năm từ  khi chùa mới xây dựng cho đến sau này, chùa không được ghi vào những kiến trúc có Đại Điện cao, mà chỉ ghi là đào hang động để an trí tượng Phật và nơi cư trú cho tăng chúng, chùa Hoa Nghiêm có thể nói là một ngôi chùa hang động điển hình trên cao nguyên đất đỏ.

Chùa Hoa Nghiêm tọa lạc trên đồi Thiểu Lăng  cách thành phố Tây An 50 km về phía nam

Từ những ghi chép trên tháp có thể biết, nơi đây từng có mộ tháp thân cốt của Sơ Tổ Tông Hoa Nghiêm Đại Sư Đỗ Thuận đang ngồi nhập định, tháp của Nhị Tổ Trí Nghiêm, tháp của Tam Tổ Hiền Thủ, tháp của Tứ Tổ Trừng Quán, là đạo tràng tổ đình Tông Hoa Nghiêm được Phật tử Trung Quốc  và ngoài nước công nhận là tông thứ nhất của tám tông của Phật Giáo Đại Thừa ở Trung Quốc. Tại nơi này Đại sư Đỗ Thuận Sơ tổ của Tông Hoa Nghiêm đã y cứ theo tư tưởng của “kinh Hoa Nghiêm” sáng lập ra tông Hoa Nghiêm. Sau này tư tưởng tông Hoa Nghiêm có ảnh hưởng rất lớn đến lí học của Trình Chu, tư tưởng chủ thể “viên dung hòa hợp” của nó có giá trị tham khảo hiện thực đối với xã hội đương đại. Giáo nghĩa kinh Hoa Nghiêm và tư tưởng của Tông Hoa Nghiêm cũng từ ngôi chùa Hoa Nghiêm này mà truyền đi khắp nơi trên thế giới.

Nhưng giữa niên hiệu Càn Long của đời nhà Thanh đã xảy ra nhiều lần sạt lở núi ở Thiểu Lăng nên chỉ còn lại hai ngôi tháp đổ nát và bia đá, toàn bộ kiến trúc của nó đã bị hủy hoại. Vì vậy, việc xây dựng lại chùa Hoa Nghiêm đối với việc tham quan chiêm bái, giao lưu quốc tế, truyền bá văn hóa, bảo tồn văn vật, nghiên cứu Phật học, kiến trúc hài hòa và các phương diện khác của xã hội đều có giá trị cống hiến to lớn về mặt lịch sử và ý nghĩa xã hội lâu dài.

Liên Hải dịch theo fo.ifeng.com