Bây giờ rõ mặt đôi ta.
Ðến nhà vừa thấy tin nhà,
Hai thân còn dở tiệc hoa chưa về.
Cửa ngoài vội rủ rèm the,
Xăm xăm băng lối vừa khuya một mình.
Về nhà, thấy gia đình chưa về, Kiều tiếc, lại chui tường sang nhà KimTrọng.
Nhật thưa gương giọi đầu cành,
Ngọn đèn trông lọt trướng huỳnh hắt hiu.[45]
Sinh vừa tựa án thiu thiu,
Dở chiều như tỉnh dở chiều như mê.
Anh chàng đang ngồi ngủ gục. Không đi nằm đàng hoàng, chàng chỉ ngồi trướcbàn học mà ngủ.
Tiếng sen sẽ động giấc hòe,
Bóng trăng đã xế hoa lê lại gần.
Câu thơ rất đẹp. Bước chân của Kiều làm xao động giấc ngủ của Kim Trọng.Trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê, chàng Kim thấy một nàng tiên bước tới.Anh chàng nghĩ là mình đang nằm mộng:
Bâng khuâng đỉnh Giáp non Thần,
Còn ngờ giấc mộng đêm xuân mơ màng.
Nàng rằng: ‘Khoảng vắng đêm trưòng,
‘Vì hoa nên phải đánh đường tìm hoa.
‘Bây giờ rõ mặt đôi ta,
‘Biết đâu rồi nữa chẳng là chiêm bao?’
‘Bây giờ hai đưa gặp nhau, nhìn rõ mặt nhau. Nhưng có thể cảnh này chỉ làcảnh chiêm bao, không có thật’. Dễ sợ! Ðây là một trong những câu ghê gớmnhất của truyện Kiều. Nếu đem con mắt của thiền sư mà nhìn thì ta sẽ thấycâu này ‘lợi hại’ lắm. Có một lần tôi đưa anh Thiều đi vào rừng. Những đọtlá trong rừng có những đường gân xanh tuyệt vời. Tôi rất thích. Nhìn nhữngtờ lá đó tôi rất hạnh phúc, thấy mình đang sống trong cảnh giới mầu nhiệmcủa pháp thân. Những người đi theo tôi có thể đã không tiếp xúc được. Họđang lo chuyện ở nhà, công ăn việc làm, tương lai, quá khứ... cho nên khótiếp xúc được với những mầu nhiệm ấy. Tôi dừng lại và hỏi: ‘Ðây là sự thựchay giấc mộng? Cảnh giới này có thực hay mộng?’ ‘Người bây giờ nhìn nhữngkhóm lá này như nhìn trong một giấc mơ’. Hai người cùng đứng chỗ đó, cùngnhìn những tờ lá đó. Người sống trong mộng, người sống trong sự thật. Sựkhác nhau nằm ở chỗ có an trú trong hiện tại, có chánh niệm khi tiếp xúcvới cái đẹp của tờ lá hay không. Kiều là một thi sĩ, một người rất nhạycảm. Cô thấy được cái đựp, sự quý giá của giờ phút hai người được gặpnhau. Cô cũng thấy đó là chuyện rất mong manh. Cũng vì thấy cái mong manhđó cho nên cô đã liều mạng:
Nàng rằng: ‘Khoảng vắng đêm trường,
‘Vì hoa nên phải đánh đường tìm hoa’
Cô này ghê lắm chứ không phải chơi đâu! Tuy nói là con nhà gia giáo, có nềnếp nhưng chui tường hai lần trong một đêm thì cũng quá thật. đây là nhânvật của cụ Nguyễn Du, một nhà Nho mô phạm của ‘cửa Khổng sân Trình.’
Chúng ta có thể viết lên hai câu: ‘Bây giờ rõ mặt đôi ta, biết đâu rồinửa chẳng là chiêm bao?’ làm thiền ngữ treo trên tường được. Làng Mailà một thực tại hay một giấc chiêm bao? Có thể bây giờ nó đã là một giấcchiêm bao rồi, nếu mình không biết an trú trong hiện tại, không sống sâusắc, tận hưởng những giờ phút bên nhau.
Vội mừng làm lễ rước vào,
Ðài sen nối sáp song đào thêm hương.[46]
Kim Trọng thắp thêm nến mới và đốt thêm hương trầm. Ngày xưa, trươc khingâm thơ người ta thường tắm rửa sạch sẽ và đốt trầm lên. Nếu có tiếng đàntỳ bà nữa thì mới đúng là khung cảnh ngâm thơ. Một anh chàng sinh viênđiệu như Kim Trọng thì thế nào cũng có một cây đàn, một lư trầm và một đàisen để đốt nến. Ngày xưa, tôi cũng bị ảnh hưởng cái ‘điệu’ đó. Tết nào tôicũng mua bạch lạp; thức đợi Giao thừa thắp lên ba bốn cây nến để đọc thơ.Toàn là cổ thi, in trên giấy thật trắng. Ðó là cái kiểu thanh tao, sangtrọng về phương diện tâm linh của người trước.
Tiên thề cùng thảo một chương,
Tóc mây một món dao vàng chia đôi.
Hai người viết lời thề xuống tờ giấy hoa tiên, cắt tóc trọn với nhau rồichia đôi, mỗi người một nửa. Người trẻ đời bây giờ có người cũng còn làmnhư vậy.
Hai người viết lời thề xuống tờ giấy hoa tiên, cắt tóc trộn với nhau rồichia đôi, mỗi người một nửa. Người trẻ đời bây giờ có người cũng còn làmnhư vậy.
Vầng trăng vằng vặc giữa trời,
Ðinh ninh hai miệng một lời song song.
Tóc tơ căn vặn tấc lòng,
Trăm năm tạc một chữ đồng đến xương.
Chén hà sánh giọng quỳnh tương,
Dải là hương lộn bình gương bóng lồng.
Hai người uống rượu, thề nguyền. Bóng trăng chiếu qua bức bình phong cónhững tấm gương, gió lay bức màn lụa phảng phát mùi hương trầm.