Ý kiến trái chiều

Ông Polyakov trình bày bản tham luận và nhận xét rằng, ngay cả các sách lịch sử Việt Nam viết lại còn có nhiều điểm mâu thuẫn về mốc thời gian thành lập của Văn Miếu. Cụ thể hơn, trong cuốn Đại Việt sử ký toàn thư, Ngô Sĩ Liên mới đề cập đến mốc thời gian này, còn chính Việt Sử lược (theo bản tham luận đưa ra, được chứng minh viết vào 2 giai đoạn khác nhau, giữa thời Lý, và cuối thời Lý - đầu thời Trần) không hề đề cập đến.

Ông cho rằng, thời kỳ thịnh vượng của triều Lý là vào thế kỷ XI, điều này cũng đồng nghĩa với thời kỳ Phật giáo phát triển mạnh, trí thức và quan lại trong triều hầu như không có hoặc rất ít người xuất thân từ Nho giáo, nên việc lập Văn Miếu - Quốc Tử Giám ở thời gian này là hoàn toàn không hợp lý. Để khẳng định quan điểm đó, ông còn bổ sung thêm thông tin về sự chuyển giao quyền lực bí mật vào năm 1127, khi vua Lý Nhân Tông từ trần, ông khẳng định Lý Thần Tông là con trai của nhà sư Từ Đạo Hạnh, chứ không phải hậu duệ của nhà Lý.

Khá nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam không đồng tình với TS người Nga, Polyakov, GS Phan Huy Lê có mặt tại Hội thảo cho rằng, cả 2 quan điểm của TS Polyakov cần được tiếp nhận với thái độ cởi mở, còn để khẳng định đúng sai thì cần tiếp tục được nghiên cứu. Sự thật hiển nhiên là lịch sử vương triều Lý luôn có tính chất “huyền bí” và thu hút nhiều nhà sử học, học giả lao vào nghiên cứu, không chỉ do thiếu sử liệu, mà còn do vương triều Lý là thời toàn thịnh của Phật giáo, không chỉ Thiền tông mà còn kết hợp chặt chẽ với Mật tông, Tịnh độ tông nên sử phủ đầy sự mập mờ, chưa thể rõ ràng mà có thể đến thế hệ con cháu chúng ta, cũng cần phải nghiên cứu để làm rõ.

Ngoài Hội thảo, NNVN liên lạc với PGS Vũ Minh Quân, giảng viên ĐH Quốc gia Hà Nội, ông cho rằng: “Xuất xứ của Văn Miếu – Quốc Tử Giám hiện nay đang xuất hiện khá nhiều ý kiến trái chiều. Từ xưa đến giờ, các tài liệu sử Việt đều ghi chép nó xuất xứ ở thế kỉ XI và mốc thời gian này đã đi sâu vào tiềm thức người Việt. Vế ý kiến của TS Palyakov rõ ràng là những phát hiện thú vị, tuy nhiên, vẫn chưa đủ chứng minh rằng Văn Miếu không thể có ở thế kỷ XI. Những thông tin mà Palyakov thực sự rất hữu ích để tạo tiền đề làm rõ hơn về gốc tích di sản thiêng liêng này”. 

Nhiều điều cần phải “giải ảo” 

Đó là kết luận của nhiều quan khách tham gia Hội thảo khi nhiều nghi vấn được đặt ra, đặc biệt là nguồn gốc nhà Lý.

GS Nguyễn Quang Ngọc xác định thân phụ Lý Thái Tổ không phải là thần thánh mà là người thật, không như nhiều sử sách đã huyền thoại và thần thánh hoá nhân vật Lý Công Uẩn. Gia đình Lý Công Uẩn tuy gặp hoàn cảnh éo le nhưng Lý Công Uẩn vẫn có đầy đủ cả cha lẫn mẹ. Ông Ngọc đã chứng minh bằng cách xác định chính xác vị trí của ngôi mộ Hiển Khánh Vương, thân phụ Lý Thái Tổ, trong khu Rừng Miễu làng Dương Lôi, tức khu cánh đồng giáp giới giữa Đình Bảng, Đình Sấm, Đại Đình.

Câu chuyện Đình Bảng hay Dương Lôi mới đích thị là quê nội Lý Thái Tổ cũng là câu hỏi làm đau đầu không ít nhà sử học. Còn PGS-TS Nguyễn Hải Kế, khoa Lịch sử, ĐH KHXH-NV, ĐH Quốc gia Hà Nội, và Ths Nguyễn Ngọc Phúc cũng bóc tách vấn đề “gốc người Mân” của Lý Công Uẩn và đưa những tài liệu mà các nhà nghiên cứu lịch sư Trung Quốc dựa vào để khẳng định “nguồn gốc Mân” (Phúc Kiến, Trung Quốc) của Lý Công Uẩn, như Mộng Khê bút đàm, Tốc thủy ký văn… hay bức thư của Từ Bá Tường (1076) và cả Lý trang Chử Nội Lý thị phòng phả là không đáng tin cậy vì có rất nhiều nhầm lẫn, sai sót về số liệu, sự kiện, nhân vật.

(Nguồn: Báo Nông Nghiệp)