Quý Thầy Click vào đây để tải thêm file PDF về đọc

ÁNH SÁNG VÀ PHÙ SA (1955-1960)

Hai câu hỏi

“Ta làai?”nhưngọn giósiêu hình

Câu hỏi hưvôthổi nghìn nến tắt

“Ta vìai?”khẽxoay chiều ngọn bấc

Bàn tay người thắp lại triệu chồi xanh.

Đi thực tế

Suốt một đời ăn hạt gạo nhân dân

Lần thứnhất nhàvăn đi học cấy

Bỗng hối tiếc nghìn câu thơnước chảy

Chửa “vìngười”bằng một bữa cơm ăn.

Qua HạLong

Vịnh HạLong…Không một bóng rồng lên

Sóng vươn trăm dặm mình xanh biếc

Trời tháng sáu cười từng bểbạc

Từng bểhoa vỗtrắng thân thuyền.

Thuyền tôi qua những ngai vàng nắng trổ

Những nàng vọng phu, đácũng mong chồng!

Núi vắng hơi người, chim đến ở

Cho lòng của đácũng nguôi trông.

Ôi chim én cóbay không chim én

Đến những đảo xa, đến những đảo mờ

Ởđâu chưa đi thìlòng sẽđến

Lúc trởvề, lòng ngậm những cành thơ.

Thuyền đi xa nhưthi sĩ, nhưanh hùng

Đi chiến đấu vàngợi ca Tổquốc

Quay mũi lái cho bãi bờsóng khuất

Nghe trên buồm trời bểhát mênh mông…

Đọc Kiều

Suốt mười năm tôi biếng đọc Nguyễn Du

Quân thùném bom xuống những làng quêta đẹp nhất

Kiều bótròn trong những gói tản cư

Bàru cháu bằng ca dao sản xuất.

Thấy trăng lên, tôi sợánh trăng ngời

Tôi muốn luyện lòng tôi thành lửa sắt

Không tiếc gìvầng trăng xẻlàm đôi

Sợbộđội hành quân đi gặp giặc.

Mười năm qua, nay trởlại hòa bình

Trăng ly biệt lại đoàn viên trước cửa,

Cảo thơm đặt trước đèn, tôi giở,

Mỗi trang Kiều rung một bóng trăng thanh.

Chạnh thương côKiều nhưđời dân tộc

Sắc tài sao màlại lắm truân chuyên

Cành xuân phải trao tay khi nước mất

Cỏbên trời xanh một sắc Đạm Tiên.

Bỗng quýcôKiều nhưđời dân tộc

Chữkiên trinh vượt trăm sóng Tiền Đường

Chàng Kim đãđến tìm, lau giọt khóc

Vàlòtrầm đêm ấy tỏa bay hương.

Tôi hiểu sao trong xàlim án chém

LýTựTrọng trưa nao còn đọc trang Kiều

Đảng dạy ta không thểđưa lòng đi theo Đảng

Lại xa những gìdân tộc thương yêu.

Giáđem lòng tôi tôi đọc Nguyễn Du

Cóphải đãhiểu nhân dân mình thêm chút nữa?

Hiểu giákhổđau đểthêm bừng ngọn lửa

Nước mắt ta đem đổi máu quân thù.

Thôi vui lên! Hạnh phúc đến đây rồi!

Dẫu sông lại, côKiều không khổnữa.

Cảnhân loại sắp đến ngày hội ngộ

Nguyễn Du viết lại Kiều chắc sẽcóvăn vui.

Ta cách xa nhau một tiếng nấc, một thôi đường

Xưa Nguyễn khóc - thìnay ta đãhát,

Nhưng Truyện Kiều cứđểyên, không cần lau nước mắt

Đời đang vui, đời sẽviết thêm chương.

Tình ca ban mai

Em đi nhưchiều đi

Gọi chim vườn bay hết

Em vềtựa mai về

Rừng non xanh lộc biếc

Em ở, trời trưa ở

Nắng sáng màu xanh che

Tình em nhưsao khuya

Rải hạt vàng chi chít

Sợgìchim bay đi

Mang bóng chiều bay hết

Tình ta nhưlộc biếc

Gọi ban mai lại về

Dùnắng trưa không ở

Ta vẫn còn sao khuya

Hạnh phúc trên đầu ta

Mọc sao vàng chi chít

Mai, hoa em lại về.

Người đi tìm hình của Nước

Đất nước đẹp vôcùng. Nhưng Bác phải ra đi

Cho tôi làm sóng dưới con tàu đưa tiễn Bác!

Khi bờbãi dần lui, làng xóm khuất,

Bốn phía nhìn không bóng một hàng tre.

Đêm xa nước đầu tiên, ai nỡngủ?

Sóng vỗdưới thân tàu đâu phải sóng quêhương!

Trời từđây chẳng xanh màu xứsở,

Xa nước rồi, càng hiểu nước đau thương!

Lũchúng ta ngủtrong giường chiếu hẹp

Giấc mơcon đènát cuộc đời con

Hạnh phúc đựng trong một tàáo đẹp

Một mái nhàyên rủbóng xuống tâm hồn.

Trăm cơn mơkhông chống nổi một đêm dày

Ta lại mặc cho mưa tuôn vàgióthổi

Lòng ta thành con rối

Cho cuộc đời giật dây!

Quanh hồGươm không ai bàn chuyện vua Lê

Lòng ta đãthành rêu phong chuyện cũ

Hiểu sao hết những tấm lòng lãnh tụ

Tìm đường đi cho dân tộc theo đi.

Hiểu sao hết Người đi tìm hình của Nước

Không phải hình một bài thơđátạc nên người

Một góc quêhương, nửa đời quen thuộc,

Hay một đấng vôhình sương khói xa xôi...

Màhình đất nước hoặc còn hoặc mất

Sắc vàng nghìn xưa, sắc đỏtương lai

Thếđi đứng của toàn dân tộc

Một cách vin hoa cho hai mươi lǎm triệu con người.

Cónhớchăng, hỡi giórét thành Ba Lê?

Một viên gạch hồng, Bác chống lại cảmột mùa băng giá

Vàsương mùthành Luân Đôn, ngươi cónhớ

Giọt mồhôi Người nhỏgiữa đêm khuya?

Đời bồi tàu lênh đênh theo sóng bể

Người đi hỏi khắp bóng cờchâu Mỹ, châu Phi,

Những đất tựdo, những trời nôlệ,

Những con đường cách mạng đang tìm đi.

Đêm mơnước, ngày thấy hình của nước

Cây cỏtrong chiêm bao xanh sắc biếc quênhà

Ăn một miếng ngon cũng đắng lòng vìTổquốc

Chẳng yên lòng khi ngắm một nhành hoa.

Ngày mai dân ta sẽsống sao đây?

Sông Hồng chảy vềđâu? Vàlịch sử?

Bao giờdải Trường Sơn bừng giấc ngủ

Cánh tay thần PhùĐổng sẽvươn mây?

Rồi cờsẽra sao? Tiếng hát sẽra sao?

Nụcười sẽra sao?...

Ơi, độc lập!

Xanh biếc mấy làtrời xanh Tổquốc

Khi tựdo vềchói ởtrên đầu.

Kìa mặt trời Nga bừng chói ởphương Đông

Cây cay đắng đãra mùa quảngọt

Người cay đắng đãchia phần hạnh phúc

Sao vàng bay theo liềm búa công nông.

Luận cương đến với Bác Hồ. VàNgười đãkhóc

LệBác Hồrơi trên chữLênin.

Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang sách gấp

Tưởng bên ngoài, đất nước đợi mong tin.

Bác reo lên một mình nhưnói cùng dân tộc:

"Cơm áo làđây! Hạnh phúc đây rồi!"

Hình của Đảng lồng trong hình của Nước.

Phút khóc đầu tiên làphút Bác Hồcười,

Bác thấy:

Dân ta bưng bát cơm mồhôi nước mắt

Ruộng theo trâu vềlại với người cày

Mỏthiếc, hầm than, rừng vàng, biển bạc...

Không còn người bỏxác bên đường ray.

Giặc nước đuổi xong rồi. Trời xanh thành tiếng hát

Điện theo trăng vào phòng ngủcông nhân

Những kẻquêmùa đãthành tríthức

Tăm tối cần lao nay hóa những anh hùng.

Nước Việt Nam nghìn năm Đinh, Lý, Trần, Lê

Thành nước Việt nhân dân trong mát suối

Mái rạnghìn năm hồng thay sắc ngói

Những đời thường cũng cóbóng hoa che.

Ôi! Đường đến với Lênin làđường vềTổquốc

Tuyết Matxcơva sáng ấy lạnh trăm lần

Trong tuyết trắng nhưđọng nhiều nước mắt

Lênin mất rồi! Nhưng Bác chẳng dừng chân.

Luận cương của Lênin theo Người vềquêViệt

Biên giới còn xa. Nhưng Bác thấy đãđến rồi

Kìa! Bóng Bác đang hôn lên hòn đất

Lắng nghe trong màu hồng, hình đất nước phôi thai.

Nghĩvềthơ

Nhân đọc Eluard và“Poèmes pour tous”^(*)

Sau câu thơhồi hộp những tâm tình

Những vui buồn đời kýthác cho anh

Câu thơđập nhưquảtim còn trẻ

Mừng vui quábỗng rưng rưng giọt lệ

Nhưsáng mai xuân màsương ướt trên cành.

Tôi viết cho ai? Cho cảmọi người

Nhưng –rất gần –cho những đứa em tôi

Ngày đau khổkhép tay trong tủi cực

Nay mởtay ra, bến rộng sông dài

Cho ai cũthơtôi làm ướt áo

Nay họvềsưởi giữa nắng thơtôi.

^(*)Thơcho mọi người

Tiếng hát con tàu

Tây Bắc ư? Córiêng gìTây Bắc?

Khi lòng ta đãhóa những con tàu

Khi Tổquốc bốn bềlên tiếng hát

Tâm hồn ta làTây Bắc, chứcòn đâu.

Con tàu này lên Tây Bắc, anh đi chăng?

Bạn bèđi xa, anh giữtrời HàNội

Anh cónghe gióngàn đang rúgọi

Ngoài cửa ô? Tàu đói những vầng trăng.

Đất nước mênh mông, đời anh nhỏhẹp

Tàu gọi anh đi, sao chửa ra đi?

Chẳng cóthơđâu giữa lòng đóng khép

Tâm hồn anh chờgặp anh trên kia.

Trên Tây Bắc! Ôi mười năm Tây Bắc

Xứthiêng liêng rừng núi đãanh hùng

Nơi máu rỏtâm hồn ta thấm đất

Nay rạt rào đãchín trái đầu xuân.

Ơi kháng chiến! Mười năm qua nhưngọn lửa

Nghìn năm sau còn đủsức soi đường,

Con đãđi nhưng con còn vượt nữa

Cho con vềgặp lại mẹyêu thương.

Con gặp lại nhân dân nhưnai vềsuối cũ

Cỏđón giêng hai, chim én gặp mùa,

Nhưđứa trẻthơđói lòng gặp sữa

Chiếc nôi ngừng bỗng gặp cánh tay đưa.

Con nhớanh con, người anh du kích

Chiếc áo nâu anh mặc đêm công đồn

Chiếc áo nâu suốt một đời várách.

Đêm cuối cùng anh cởi lại cho con.

Con nhớem con, thằng em liên lạc

Rừng thưa em băng, rừng rậm em chờ

Sáng bản Na, chiều em qua bản Bắc

Mười năm tròn, chưa mất một phong thư.

Con nhớmế! Lửa hồng soi tóc bạc

Năm con đau, mếthức một mùa dài.

Con với mếkhông phải hòn máu cắt

Nhưng trọn đời con nhớmãi ơn nuôi.

Nhớbản sương giăng, nhớđèo mây phủ

Nơi nào qua, lòng lại chẳng yêu thương?

Khi ta ở, chỉlànơi đất ở

Khi ta đi, đất đãhóa tâm hồn!

Anh bỗng nhớem nhưđông vềnhớrét

Tình yêu ta nhưcánh kiến hoa vàng,

Nhưxuân đến chim rừng lông trởbiếc

Tình yêu làm đất lạhóa quêhương.

Anh nắm tay em cuối mùa chiến dịch

Vắt xôi nuôi quân em giấu giữa rừng

Đất Tây Bắc tháng ngày không cólịch

Bữa xôi đầu còn tỏa nhớmùi hương.

Đất nước gọi ta hay lòng ta gọi?

Tình em đang mong, tình mẹđang chờ,

Tàu hãy vỗgiùm ta đôi cánh vội

Mắt ta thèm mái ngói đỏtrăm ga.

Mắt ta nhớmặt người, tai ta nhớtiếng

Mùa nhân dân giăng lúa chín rìrào

Rẽngười màđi, vịn tay màđến

Mặt đất nồng nhựa nóng của cần lao.

Nhựa nóng mười năm nhân dân máu đổ

Tây Bắc ơi, người làmẹcủa hồn thơ,

Mười năm chiến tranh, vàng ta đau trong lửa

Nay trởvề, ta lấy lại vàng ta.

Lấy cảnhững cơn mơ! Ai bảo con tàu không mộng tưởng?

Mỗi đêm khuya không uống một vầng trăng,

Lòng ta cũng nhưtàu, ta cũng uống

Mặt hồng em trong suối lớn mùa xuân.

HOA NGÀY THƯỜNG - CHIM BÁO BÃO(1961-1967)

Con cò

I

Con còn bếtrên tay

Con chưa biết con cò

Nhưng trong lời mẹhát

Cócánh còđang bay:

“Con còbay la

Con còbay lả

Con còCổng Phủ,

Con còĐồng Đăng...”

Còmột mình, còphải kiếm lấy ăn,

Con cómẹ, con chơi rồi lại ngủ.

“Con còăn đêm,

Con còxa tổ,

Cògặp cành mềm,

Còsợxáo măng...”

Ngủyên! Ngủyên! Còơi, chớsợ!

Cành cómềm, mẹđãsẵn tay nâng!

Trong lời ru của mẹthấm hơi xuân,

Con chưa biết con cò, con vạc,

Con chưa biết những cành mềm mẹhát,

Sữa mẹnhiều, con ngủchẳng phân vân.

II

Ngủyên! Ngủyên! Ngủyên!

Cho còtrắng đến làm quen,

Còđứng ởquanh nôi

Rồi còvào trong tổ

Con ngủyên thìcòcũng ngủ,

Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi.

Mai khôn lớn, con theo còđi học,

Cánh trắng còbay theo gót đôi chân.

Lớn lên, lớn lên, lớn lên...

Con làm gì?

Con làm thi sĩ!

Cánh còtrắng lại bay hoài không nghỉ

Trước hiên nhà

Vàtrong hơi mát câu văn...

II

Dùởgần con,

Dùởxa con,

Lên rừng xuống bể,

Còsẽtìm con,

Còmãi yêu con.

Con dùlớn vẫn làcon của mẹ,

Đi hết đời, lòng mẹvẫn theo con.

Àơi!

Một con còthôi,

Con còmẹhát

Cũng làcuộc đời

Vỗcánh qua nôi.

Ngủđi! Ngủđi!

Cho cánh cò, cánh vạc,

Cho cảsắc trời

Đến hát

Quanh nôi.

Tổquốc bao giờđẹp thếnày chăng?

Hỡi sông Hồng tiếng hát bốn nghìn năm!

Tổquốc bao giờđẹp thếnày chăng?

- Chưa đâu! Vàngay cảtrong những ngày đẹp nhất

Khi Nguyễn Trãi làm thơvàđánh giặc,

Nguyễn Du viết Kiều, đất nước hóa thành văn,

Khi Nguyễn Huệcưỡi voi vào cửa Bắc.

Hưng Đạo diệt quân Nguyên trên sóng Bạch Đằng...

Những ngày tôi sống đây làngày đẹp hơn tất cả

Dùmai sau đời muôn vạn lần hơn:

Trái cây rơi vào áo người ngắm quả,

Đường nhân loại đi qua bóng láxanh rờn,

Mặt trời đến mỗi ngày nhưkhách lạ,

Gặp mỗi mặt người đều muốn ghémôi hôn...

Cha ông xưa từng đấm nát tay trước cửa cuộc đời,

Cửa vẫn đóng vàĐời im im khoa

Những pho tượng chùa Tây Phương không biết cách trảlời!

Cảdân tộc đói nghèo trong rơm rạ

Văn Chiêu hồntừng thấm giọt mưa rơi!

Cóphải cha ông đến sớm chăng vàcháu con thìlại muộn?

Dẫu cóbay giữa trăng sao cũng tiếc không được sống phút bây giờ

Buổi đất nước của Hùng Vương cóĐảng,

Mỗi người dân đều được thấy Bác Hồ,

Thịt xương ta, giặc phơi ngoài bãi bắn

Lại tái sinh từPắc Bó, Ba Tơ...

Không ai cóthểngủyên trong đời chật

Buổi thủy triều vẫy gọi những vầng trăng.

Mỗi giélúa đều muốn thêm nhiều hạt,

Gỗtrăm cây đều muốn hóa nên trầm,

Mỗi chúbéđều nằm mơngựa sắt,

Mỗi con sông đều muốn hóa Bạch Đằng...

Ôi! Trường Sơn vĩđại của ta ơi!

Ta tựa vào ngươi, kéo pháo lên đồi,

Ta tựa vào Đảng ta, lên tiếng hát,

Dưới chân ta, đến đầu hàng: Đờ-cát,

Rồng năm móng vua quan thành bụi đất,

Mỗi trang thơđều dội tiếng ta cười!

Đều lộng hương thơm những cánh đồng hợp tác

Chim cu gần, chim cu gáy xa xa...

Ruộng đoàn tụnên người thôi chia cắt,

Đêm no ấm, giọng chèo khuya khoan nhặt,

Lúa thêm mùa khi lúa chín vềta.

Rồi với đôi tay trắng từĐinh, Lý, Trần, Lê... Đảng làm nên công nghiệp.

Điện trời ta làsóng nước sông Hồng

An Dương Vương hãy dậy cùng ta xây sắt thép,

Loa thành này cóđẹp mắt Người chăng?

Ong bay nhàkhu Tỉnh ủy Hưng Yên

Mật đồng bằng mùa nhãn ngọt môi em

Cây xanh ngắt đất bạc mầu Vĩnh Phúc...

Ôi! Cái thuởlòng ta yêu Tổquốc

Hạnh phúc nào không hạnh phúc đầu tiên?

Ôi, cái buổi sinh thành vàtái tạo

Khi thiếu súng vàkhi thìthiếu gạo

Nhưng phùsa này đẻra những CàMau thịnh vượng mai sau.

Dẫu làChúa cũng sinh từruột máu,

Ta đẻra đời, sao khỏi những cơn đau?

Hãy biết ơn vịmuối của đời cho thơchất mặn!

Ôi! Thương thay những thếkỷvắng anh hùng,

Những đất nước thiếu người cầm thanh gươm nghìn cân ra trận,

Nhàthơsinh đồng thời với mưa phùn vànhững buổi hoàng hôn,

Cảxứsởtrắng một màu mây trắng,

Ai biết mây trên trời buồn hơn hay thơmặt đất buồn hơn?

Chọn thời màsống chăng? Anh sẽchọn năm nào đấy nhỉ?

- Cho tôi sinh ra buổi Đảng dựng xây đời,

Mắt được thấy dòng sông ra gặp bể,

Ta với mẻthép gang đầu làlứa trẻsinh đôi,

Nguyễn Văn Trỗi ra đi còn dạy chúng ta cười...

Cho tôi sinh giữa những ngày diệt Mỹ,

Vóc nhàthơđứng ngang tầm chiến lũy

Bên những dũng sĩđuổi xe tăng ngoài đồng vàhạtrực thăng rơi.

Gửi Kiều cho em năm đánh Mỹ

Hai trăm năm ngày kỷniệm Nguyễn Du

Pháo sáng đốt trên nhàcủa Nguyễn

Em cóyên tâm đểđọc Truyện Kiều

Buổi trăng lửa chếch soi tiền tuyến?

Giómùa thu xào xạc hoa lau

Anh qua nhàcủa Nguyễn chảdừng lâu

Nhớđến Nguyễn: ngước nhìn Hồng Lĩnh vậy

Bến phàVinh bom “cắt”hai đầu.

Cóngờđâu cồn cát trắng cây xanh

Gặp Nguyễn nơi đây trên đất Quảng Bình

Đất hỏa tuyến những chàng trai lớp bảy

Lại ngâm Kiều sau mỗi cuộc giao tranh.

Bốn phía ruộng đồng mái rạbờtre

Trận địa nằm man mác giữa hương quê

Thơdân tộc lẫn màu nâu dân dã

Nên câu Kiều đồng vọng, họcòn nghe.

Đêm thắng giặc Bảo Ninh, mẹSuốt ngâm Kiều

Mẹdám đâu quên cái thuởkhổnghèo

Nhàai đólẩy Kiều, câu được, mất

Mẹnấp gốc dừa, nước mắt tràn theo.

“Thuyền ai thấp thoáng...”Đất trời quêta

Nhật Lệsông dài, đòmẹlại qua

Câu thơNguyễn cũng góp phần đánh Mỹ

Một mái chèo trong lửa đạn xông pha.

Hai trăm năm... ờnhỉ... hai trăm năm

Thuởvui buồn... Kiều sống giữa lòng dân

Xưa tiếng võng ru hời đêm lạnh giá

Nay cỏmềm xanh nõn tận trời xuân.

Đất nước mình nghèo lắm, hỡi em yêu!

Cho đến giọt lệcha ông cũng còn cóích với ta nhiều

Dẫu súng đạn nặng đường ra hỏa tuyến

Đi đường dài, em giữTruyện Kiều theo.

Chùm nhỏthơyêu

Anh cách em nhưđất liền xa cách bể

Nửa đêm sâu nằm lắng sóng phương em

Em thân thuộc sao thành xa lạthế

Sắp gặp em rồi, sóng lại đẩy xa thêm.

Anh không ngủ. Phải vìem đang nhớ

Một trời sao rực cháy giữa đôi ta

Em nhắm mắt cho lòng anh lộng gió

Cho sao trời yên rụng một đêm hoa.

ĐỐI THOẠI MỚI(1967-1973)

Lòng anh làm bến thu

Buổi sáng em xa chi

Cho chiều, mùa thu đến

Đểlòng anh hóa bến

Nghe thuyền em ra đi!

Rét đầu mùa nhớngười đi phía bể

Cái rét đầu mùa anh rét xa em

Đêm dài lạnh, chăn chia làm hai nửa

Nửa đắp cho em ởvùng sóng bể

Nửa đắp cho mình ởphía không em.

Hoa tháng ba

Tháng ba nởtrắng hoa xoan

Sáng ra, mặt đất lan tràn mùi hương.

Không em, anh chẳng qua vườn

Sợmùi hương…sợmùi hương…nhắc mình.

Vừa thấy môi hoa

Lên đến Hoa Yên vắng bóng người

Thông cao nghìn gốc tiếp mây trời

Lòng ta không thểtham thiền được

Vừa thấy môi hoa đãnhớđời.

Thời gian vànỗlực

Đời tuổi bốn, năm mươi

Mong gìhương sắc lạ

Mọc chùm hoa trên đá

Mùa xuân đâu chịu lùi.

Nội dung vàhình thức

Những láthơm hái lúc vềgià

Hái những lácóhương tưtưởng

Khi cây đãcótrầm trong ruột

Láđủrồi, phải đợi gìhoa?

Lặng im thìmới nghe

Lặng im! Lặng im thìmới nghe

Nhựa đong đầy các nhánh

Nhưhồn anh đầy em.

Lặng im! Lặng im thìmới tỏ

Nhánh đang hút từsâu

Cái làm nên nụđỏ.

Nghe…mùa xuân…nghe…nghe…

Lặng im màmọi chỗ

Cái im giữa lòng ta

Cũng làmùa xuân đó

Nếu lòng ta thiếu nó

Thìbao giờta nghe?

Cầm tay em vuốt ve,

Hồn im cho tay nghe.

HÁI THEO MÙA (1973-1977)

Đọc Kiều

Tôi muốn biết cơn nắng cơn mưa năm Nguyễn viết Kiều

Vàlúc ấy Nguyễn yêu ai màkhổvậy?

Văn học sửlàtìm hiểu cảmàu tóc hoa râm kia đấy

Cho lòng cócớđểthêm yêu.

Tập qua hàng

Chỉmột ngày nữa thôi. Em sẽ

trởvề. Nắng sớm cũng mong. Cây

cũng nhớ. Ngõcũng chờ. Vàbướm

cũng thêm màu trên cánh đang bay.

Ong vàmật

Nhàthơnhưcon ong biến trăm hoa thành một mật

Một giọt mật thành, đòi vạn chuyến ong bay

Nay rừng nhãn non Đoài, mai vườn cam xứBắc

Ngọt mật ởđồng bằng màhút nhịtận miền Tây.

Ra hoa vàđậu củ

Anh không cần ánh sáng dài ngày đểra hoa

Giờchỉcần ánh sáng ngắn ngày đểmàđậu củ

Tuổi năm mươi, anh đi vào chất bột của mình không thích phùhoa

Rễtrong đất cần âm âm màtích tụ.

Gửi Nguyễn Du

Trong trăm trứng Âu Cơ, Anh trứng lép

Mẹxót thương đãủhết lòng

Chung một chất chia đều cho nhân lọai

Anh nởra thành một thi nhân.

Hay làmột tình nhân thìcũng thế

Gắng trảcho đời hơn cảsốđời cho

Mẹsẽgiàu thêm nhờcảnhững mùa út lép

Vàđấy làđiều kỳdiệu của hồn thơ.

Các Anh xưa

Ôn NhưHầu, con sông chảy hút phía siêu hình

Nguyễn Du, vết thương lòng ta phímáu

Yên Đổ, tiếng anh khóc, dẫu cười không thểgiấu

VàTúXương cười gằn nhưmảnh vỡthủy tinh

Chúng tôi thắng nơi các Anh xưa bỏcuộc

Nhưng thiếu các Anh làđiều không thểđược

Chính từnỗi đau xưa màta mởcuộc hành trình.

Thời đại HồChíMinh không quên rừng lau Hoàng Hoa Thám

Người lái máy cày nhớngười lên máy chém lúc bình minh.

HOA TRÊN ĐÁ(1977-1984)

Côn Sơn

Côn Sơn thơm mùi hoa đại

Thơm từthời Nguyễn Trãi đến thời ta

Giữa trưa vắng trắng ngời chân núi

Nhưoan khiên lọc rồi nay đãkết thành hoa.

Cành đào Nguyễn Huệ

Hẳn nhớThăng Long, hẳn nhớđào?

Mai vàng xứHuếcókhuây đâu!

Đào phi theo ngựa vềcung nhé!

Nởcạnh đài gương sắc chiến bào.

Tứtuyệt

Uốn cảhồn anh thành tứtuyệt

Kẹt trong hẻm đá, voi quỳchân

Đãđưa ngàđược lên trăng sáng

Vòi chửa buông xong đểuống vần.

Màu

Hạnh phúc màu hoa huệ

Nhớnhung màu hoa lau

Biệt ly màu rách xé

Lãng quên đâu cómàu.

Kỷniệm Nguyễn Du

Khi ta kỷniệm Nguyễn Du chảích gìcho Nguyễn

Chẳng qua đểkẻyêu thơkhỏi tủi trong lòng

Ông đãhóa mây trắng ngang trời hoài niệm

Hóa ra Kiều cao gấp mấy đời ông.

Xâu kim

Cái tròchơi quái quỉ 

Tay cầm kim, tay cầm sợi chỉ 

Vừa chạy vừa xâu không một phút dừng 

Chạy một đời rụng hết cảthanh xuân 

Kim run run màchỉrung rung 

Cólúc chính làkim ngọnguậy 

Cólúc chỉlọt vào rồi lại sẩy 

Xâu vừa xong, giótuột nửa chừng 

Lỗkim... lỗkim trước mắt 

Oan khiên oan khuất 

Ta chạy một đời không dứt 

Vẫn toi công! 

Cây kim Mozart xâu một cách bất thần 

LýBạch xâu nhưkhông hềnghĩtới 

Rimbaud xâu bằng thiên tài hoang dại 

Nguyễn Du xâu trên đầu mái tóc hoa râm 

Holderlin điên không xâu màchỉlọt... 

Toàn làcách xâu của những thánh thần! 

Tôi tài năng chưa đầy nửa giọt 

Cóhộc tốc chạy đến hết chân trời cũng làđồbất lực 

Sao chỉấy, kim kia tôi vẫn phải cầm?

TA GỬI CHO MÌNH(1980-1985)

Nghĩthêm vềNguyễn

Anh sinh vào thếkỷnhiều tàhuy mưa bụi

Quờtay ra không người đồng điệu nằm bên

Nỗi đau anh trùng với nỗi đau nhân loại

Mượn câu Kiều hóa thạch cuộc đời riêng.

Các triều đại bểdâu nhưng thi cảo trường tồn

Anh lập công trên dòng ngôn ngữấy

Bạch Đằng anh làcắm cọc vào thời gian nước chảy

Cho nghìn năm sau vầng trăng tiếng Việt mãi còn.

Anh nuôi hồn thơnhưcôTấm nuôi trong giếng sâu u tối

Cái bống con nôm na mách quéchảai nhìn

Nào hay đâu khi lòng độc giảtri âm vẫy gọi

Thìcâu Kiều nhưgiọt máu đãtrồi lên.

Phải ba triệu sóng giócủa đời mới đúc nên châu ngọc

Khốn nỗi, đãlàngọc ưthìlại dễxa đời

Cảmột thếkỷvào thơanh bằng cửa chật

Tiếng súng đại pháquân Thanh còn phải ởbên ngoài.

Vàanh vay làm chi núi sông phong cảnh quêngười

Đất nước thừa những con sông Tiền Đường định mệnh

Vàdùanh chia Nguyễn Du, TốNhư, Thanh Hiên máu thịt đời anh ra làm ba mảnh

Thìgiọt lệtrang Kiều gom lại một màthôi.

Một thếkỷdễhiểu Nguyễn ư? Ta cócần một thếkỷđâu mà

Đau khổvìnhững hoàng hôn, ta chóng hiểu cái hôn hoàng của Nguyễn

Ta yêu những hịch, những Bình Ngôgọi lòng ra hỏa tuyến

Nhưng không quên ngọn lau trắng bên đường Kiều thổi lại tựxa xưa.

DI CẢO THƠ

Tháp Bayon bốn mặt

Anh làtháp Bayon bốn mặt

Giấu đi ba, còn lại đấy làanh

Chỉmặt đómànghìn tròcười khóc

Làm đau ba mặt kia trong cõi ẩn hình.

Ai? Tôi!

Mậu Thân 2000 người xuống đồng bằng

Chỉmột đêm, còn sống có30

Ai chịu trách nhiệm vềcái chết 2000 người đó?

Tôi!

Tôi - người viết những câu thơcổvõ

Ca tụng người không tiếc mạng mình trong mọi cuộc xung phong.

Một trong ba mươi người kia ởmặt trận vềsau mười năm

Ngồi bán quán bên đường nuôi đàn con nhỏ.

Quán treo huân chương đầy mọi cỡ,

Chảhuân chương nào nuôi được người lính cũ!

Ai chịu trách nhiệm vậy?

Lại chính làtôi!

Người lính cần một câu thơgiải đáp vềđời

Tôi úớ.

Người ấy nhắc những câu thơtôi làm người ấy xung phong.

Màtôi xấu hổ.

Tôi chưa cócâu thơnào hôm nay

Giúp người ấy nuôi đàn con nhỏ

Giữa buồn tủi chua cay vẫn cóthểcười.

Đất nước ta

Đất nước gìmàtuổi trong nôi đãphải nhảy lên mình ngựa thép đi đánh giặc

Đang cưỡi trâu, chơi cờlau cũng phải bỏchơi màđánh giặc

Chiếc gối lông nga cũng cóâm mưu của giặc trộn vào

Yêu màbịchém rơi đầu vìMịChâu hóa giặc!

Cho đến cùng phải hóa Sơn Tinh, Thủy Tinh

Đánh giặc cùng nhau huy động núi non, lũlụt vào vòng chiến tình yêu

Màcướp một cônàng.

Lau

Miền nội tâm anh, dặm tinh thần anh làngàn lau xao xác ấy

Bạc trắng màu lau cũng làtuổi thơthường nhắn gọi anh về

Cảnhững hạnh phúc mất đi, đẵn đi rồi hóa thành lau lách

Người đến tìm anh sau này chỉthấy trắng lau le.

Người nữtửtùđan áo

Đợi bản án tửhình. Chịđem áo ra đan

Áo đan xong. Bản án chửa thi hành

Chịlại tháo áo ra đan lại

Nào biết đêm nay lệnh bắn bất thình lình!

Tác phẩm viết giữa ngày xửán vàngày hoãn án

Anh phải viết sao cho khi ra đi thìchiếc áo đãthành.

Nợ

Nhàthơ, anh dành dụm từng xu nhỏ, đồng kẽm, đồng chì...

Màphải trảcác món nợ, bán đời đi đểtrả

Vét cảtâm hồn, dốc cảhai túi áo ra không đủ

Không phải anh nợ, mànhân lọai nợ, người đọc nợ

Anh trảcho anh làtrảgiúp họrồi.

Nợxương máu, áo cơm, một ngụm nước khát lòng,

Một hạt muối đêm công đồn, cái hôn khi ra trận,

Cho đến nợmột ngọn gióheo may rải đồng,

Một mặt nước bờao Thái Bình cũng nợ,

Một mùi hương của xứkhông hương...

Trả, anh làanh.

Không trả, anh cótội với mười phương, tám hướng.

Anh moi bộóc không phải bằng vàng ra đểtrả.

Thếmàcónhiều nhàthơđãkhông trảcòn vay, còn ăn quỵt,

Họcómười màtên tuổi đến mười mươi.

Lừa

Không cócon lừa, Đông Kisốt không thành kỵsĩ

Chảlẽvác thanh gươm cứu đời màlết bộquanh năm?

Ôi, làm gìcóhiệp sĩ, cónhàthơthuần túy

Phải cỡi lừa! Phải được chởbằng trăm điều thếtục lăng nhăng.

Họ

Rồi một trăm năm sau, họdiễn kịch vềthời ta

Vềgiálương tiền, vềđổi mới tưduy

Vềchúng ta yêu, chúng ta đánh giặc...

Vởkịch cóthểbi, cóthểhài, ai biết?

Cóthểtình ca, cóthểhùng ca

Những nỗi ta đau, họcóthểđau hơn, cóthểcười chếnhạo

Những lýtưởng của chúng mình bây giờ, họcótin không? hay họsẽcười xòa?

Ôi! ta phải sống cảcho mình, cảcho cha ông, cảcho họnữa!

Họlàchúng ta hay không phải chúng ta?

Thếsao anh đòi viết câu thơcho họnhỉ?

Thảmột con thuyền giữa muôn trùng màkhông lường được phong ba!

Cuộc đời thật của ta bây giờ, với họlàgiả

Họmặc lại các áo quần ta không giống lắm

Yêu, đau khổ, nói ngôn ngữnhưta không giống lắm

Họđem nhưng nỗi gìcủa họbảo làta.

Giólật lásen hồ

Gióthổi lásen hồlật lại phía bên kia

Phía ấy gọi anh về

Vềđâu chưa biết nữa?

Chỉbiết hồn anh lật lại cùng với gió

Ởtrong hồn ai đóném thia lia.

Phía bên này lásen làcuộc đời quácũ

Danh vọng, giấy tờ, bàn tủ...

Hoan hôvàchửi rủa...

Thếmàlật lásen hồ, bỗng chốc phía bên kia.

Bỗng chốc làmùi hương ởbên kia lá,

Làánh trăng ởtrong tiếng gió,

Làthìthầm ánh sao khuya

Trong cỏ...

Gọi anh đi.

Àquên, chính làgọi anh về.

Vềquê...

Vềcái gìnhưtiền thân màanh đánh mất

Màlásen hồtừng che khuất.

Rồi lásen hồlật lại

Cho hồn anh lắng nghe.

Nghe... Nghe...

Trong khoảnh khắc phút giây nghe hết

Sống chết, sống chết...

Hai từấy nhưthoi reo, lụa dệt

Không cóphía bên này

Không cóphía bên kia.

Phía bên này lásen làcuộc đời rất tuyệt

Màbên kia lásen cũng làcuộc đời

Hồn anh ném thia lia.

Chuyến xe

Chuyến xe sau không còn anh nữa

Xe vẫn chạy nghìn đời chỉvắng anh thôi

Nguyễn Trãi, Nguyễn Du... từng đi chuyến trước

Những chuyến xe không cókhứhồi.

Chơi

Ởđâu chơi chiến tranh, chơi cờ, chơi cờngười, chơi cờgiết người

Chơi những cuộc giết người cắm cờ...

Chơi bi, chơi bi-a, chơi bi kịch, chơi bi quan, bi thảm...

Chơi phong cảnh, chơi non bộ, chơi làm bộ...

Ởđây chơi chữ

Đem chữra màchơi

Chữtráhình - đang làta, nóhóa ra mình

Chữđa nghĩa - ởbên bờvônghĩa

Đểchơi tròchơi ấy

Nhưng kẻđãsống thật, đem đời mình thật

Ra màchơi trong chữ

Đầu chơi, sau thật

Vờkhóc cho thiên hạkhóc

Hóa ra mình làngười đau nhất

Chơi cười, đểcho thiên hạcười

Thiên hạchảthèm cười

Mình bày trònên cứphải cười liên thiên, liên tiếp, liên hồi...

Không thểngừng chơi.

Các mùa hoa

Thôi không còn chờmùa hoa phía trước

Màngoái đầu nhẩm lại các mùa hoa phía sau

Đấy làquy luật

Nhận màkhông đau

Nhớtừmùa hoa trong vườn mẹ

Lúc ấy làmai hay đào?

Lại nhớmùa hoa xoan xứHuế

Màu ngọc hồng trong chiêm bao...

Thôi cho ta khỏi đếm từng mùa hoa một

Ta cócòn nóđâu?

Không phải hoa khuất màta khuất

Ta đi vào xứkhông màu.

Cảm ơn một mùa ởtrên trái đất

Cái hành tinh không vắng lặng giữa thiên hà

Không phải chỉvìcóhơi người ấm áp

Màvìcòn cócác mùa hoa.

Dùlàmột chiếc hoa dại hoa vườn nhỏnhặt

Ởtrong cõi không màu, ta vẫn thấy nótừxa.

Tìm đường

Nửa thếkỷtôi loay hoay

Kềmiệng vực

Leo lên các đỉnh tinh thần

Chất ngất

Theo các con đường ngoắt ngoéo chữchi

Gẫy gập

Màđâu được gì?

Khi tôi cưỡi trên mây

Thìmáu người rên dưới đất

Mẹ hỏi tôi

- Con lên cao màlàm chi ?

Mẹ ở dưới này cơcực

Về đi !

Ôi! Con đường không ra đường của kẻtìm thơ

Cái thơkhông ra thơcủa kẻtìm đường

Đãgần hết thời gian của tôi ởtrên trái đất

Màtôi chưa cóthểtrảlời cho mẹ

Mẹđâu biết cho rằng:

Hoa tôi hái trên trời

Cũng chính lànước mắt

Dưới xa kia

Trừđi

Sau này anh đọc thơ tôi nên nhớ

Cóphải tôi viết đâu? Một nửa

Cái cần viết vào thơ, tôi đãgiết đi rồi!

Giết một tiếng đau, giết một tiếng cười,

Giết một kỷniệm, giết một ước mơ,

Tôi giết cái cánh sắp bay... trước khi tôi viết

Tôi giết bão táp ngoài khơi cho được yên ổn trên bờ

Vàgiết luôn mặt trời trên biển,

Giết mưa vàgiết cảcỏmọc trong mưa luôn thể

Cho nên câu thơ tôi gầy còm như thế

Tôi viết bằng xương thôi, không cóthịt của mình.

Vàthơnày rơi đến tay anh

Anh bảo đấy là tôi?

Không phải!

Nhưng cũng chính làtôi - người cólỗi!

Ðãgiết đi bao nhiêu cái

Cókhi không cótội nhưmình!

Từthếchi ca

I

Anh không ởlại yêu hoa mãi được

Thiêu xong, anh vềcác trời khác cũng đầy hoa

Chỉ tiếc không có tình yêu ởđó!

II

Anh thành một nhúm sương gio trong bình

Em đừng khóc

Ngoài vườn hoa cỏ mọc.

III

Cho dù trái đất không còn anh

Anh vẫn còn nguyên trái đất

Tặng cho mình.

IV

Những kẻ nguyền rủa anh sẽ buồn

Chả còn anh cho họ giết

Dao sẵn rồi, họ không dễđểyên

V

Những bạn bè yêu anh sẽ gặp anh trong cỏ

Trong hạt sương, trong đá

Trong những gì không phải anh

Anh tồn tại mãi

Không bằng tuổi tên

Mà nhưtro bụi

Nhưngọn cỏ tàn đến tiết lại trồi lên.

Quý Thầy Click vào đây để tải thêm file PDF về đọc